Konflikt podbarkowy

Na czym polega konflikt podbarkowy?

Pod wyrostkiem barkowym łopatki znajduje się przestrzeń, przez którą przebiegają m.in. ścięgna stożka rotatorów oraz kaletka podbarkowo-podnaramienna. Podczas unoszenia ramienia tkanki te przesuwają się w ograniczonej przestrzeni. Jeżeli są podrażnione albo ruch barku jest nieprawidłowo kontrolowany, może pojawiać się ból, szczególnie podczas unoszenia ręki.

Konflikt podbarkowy nie zawsze oznacza prosty problem „za małej przestrzeni”. U części pacjentów większe znaczenie mają zmiany strukturalne, a u innych zaburzenia funkcjonalne — przede wszystkim niewłaściwa współpraca stożka rotatorów, mięśnia naramiennego i łopatki.

Jakie objawy są typowe?

• ból przy unoszeniu ręki, zwłaszcza w środkowym zakresie ruchu;
• ból przy sięganiu nad głowę lub wykonywaniu powtarzalnych czynności;
• dolegliwości podczas leżenia na chorym boku;
• ból lub osłabienie przy odwodzeniu i rotacji barku;
• czasem ból nocny, szczególnie przy współistniejącym zapaleniu kaletki.

Objawy te nie są swoiste wyłącznie dla konfliktu podbarkowego. Podobne dolegliwości mogą występować przy uszkodzeniach stożka rotatorów, tendinopatii wapniejącej, barku zamrożonym, zmianach zwyrodnieniowych, problemach ścięgna bicepsa albo dolegliwościach pochodzących z szyi.

Rola kaletki podbarkowej — rozwiń

Kaletka zmniejsza tarcie między tkankami podczas ruchu. Jeżeli jest podrażniona i obrzęknięta, może sama stać się istotnym źródłem bólu. Obrzęk dodatkowo zwiększa objętość tkanek w przestrzeni podbarkowej, co może nasilać dolegliwości przy ruchu.

Przy dużej bolesności, która utrudnia rozpoczęcie rehabilitacji, ortopeda może w wybranych sytuacjach rozważyć miejscową iniekcję glikokortykosteroidu do kaletki. Celem jest zmniejszenie bólu i stanu zapalnego tak, aby możliwe było skuteczne rozpoczęcie ćwiczeń. Iniekcja nie usuwa osteofitów i nie zastępuje rehabilitacji.

Jak rozpoznaje się konflikt podbarkowy?

Podstawą jest wywiad i badanie kliniczne: zakres ruchu, siła, reakcja na konkretne ruchy oraz ocena pracy łopatki i stożka rotatorów. Sam pojedynczy test prowokacyjny nie wystarcza do rozpoznania.

Badania obrazowe: RTG, USG i MRI — rozwiń

RTG

Pomaga ocenić kształt i zmiany kostne, osteofity oraz zwyrodnienie stawu barkowo-obojczykowego i ramiennego.

USG

Umożliwia ocenę stożka rotatorów, kaletki, ścięgna głowy długiej bicepsa i zwapnień. Pozwala także obserwować wybrane struktury podczas ruchu.

MRI

Jest przydatny, gdy trzeba dokładniej ocenić stożek rotatorów, tkanki miękkie lub gdy wynik badania może wpływać na decyzję o leczeniu operacyjnym.

Leczenie zachowawcze i rehabilitacja

Podstawą leczenia jest odpowiednio dobrana rehabilitacja. Szczególnie w konflikcie o przewadze zaburzeń funkcjonalnych celem jest poprawa siły i kontroli mięśni stożka rotatorów, stabilizacji głowy kości ramiennej oraz pracy łopatki.

Ćwiczenia nie „ścierają” osteofitów i nie zmieniają kształtu wyrostka barkowego, ale mogą poprawiać sposób pracy barku i zmniejszać ból również wtedy, gdy obecne są zmiany strukturalne.

Kiedy leczenie operacyjne może być rozważane? — rozwiń

Operacji nie kwalifikuje się wyłącznie na podstawie obecności osteofitu lub opisu „konfliktu” w badaniu obrazowym. Znaczenie mają charakter zmian, rzeczywista utrata funkcji, stan ścięgien, odpowiedź na właściwie prowadzone leczenie zachowawcze oraz oczekiwania pacjenta.

Jeżeli mimo prawidłowo prowadzonej rehabilitacji utrzymuje się istotny ból i ograniczenie funkcji, potrzebna jest ponowna ocena rozpoznania i przyczyny niepowodzenia leczenia.

Ból barku — przyczyny i diagnostyka → · USG barku — kiedy warto? →