Złamania i chirurgia urazowa

Najpierw: czy uraz wymaga pilnej pomocy?

Po świeżym urazie nie należy czekać na planową konsultację, jeśli kończyna jest wyraźnie zniekształcona, występuje rana w okolicy podejrzewanego złamania, narasta silny ból i obrzęk, pojawia się utrata czucia lub ruchu, kończyna staje się blada albo chłodna lub są inne objawy zaburzenia krążenia. W takich sytuacjach potrzebna jest pilna ocena medyczna.

Dlaczego po urazie sprawdza się czucie i tętno? →

Jak ortopeda ocenia złamanie?

1. Mechanizm urazu i objawy. Kierunek działającej siły, możliwość obciążania kończyny, miejsce największej bolesności i moment powstania obrzęku pomagają ukierunkować badanie.
2. Badanie kończyny. Ocenia się ustawienie, skórę i tkanki miękkie, bolesność, stabilność oraz stan nerwów i krążenia.
3. Obrazowanie. W wielu urazach pierwszym badaniem jest RTG. Gdy obraz i objawy nie dają pełnej odpowiedzi, w wybranych sytuacjach potrzebne są dodatkowe projekcje, TK albo MRI.
4. Plan leczenia. Istotne jest nie tylko to, czy kość jest złamana, ale także czy ustawienie jest możliwe do zaakceptowania, czy złamanie jest stabilne i czy można bezpiecznie rozpocząć ruch lub obciążanie.

Mechanizm urazu — dlaczego ma znaczenie? → · Dlaczego czasem uraz trzeba zbadać ponownie? →

Złamania według okolicy

Kiedy złamanie wymaga operacji?

Nie ma jednego kryterium obowiązującego dla wszystkich kości. Znaczenie mają m.in. stopień i kierunek przemieszczenia, niestabilność, zajęcie powierzchni stawowej, możliwość utrzymania prawidłowego ustawienia bez operacji, uszkodzenie skóry i tkanek miękkich, stan nerwów i naczyń, jakość kości oraz oczekiwana funkcja kończyny. Dlatego dwa pozornie podobne złamania mogą wymagać innego leczenia.

Jak leczy się złamania operacyjnie?

Celem operacji jest odtworzenie ustawienia i stabilności w takim zakresie, jaki jest potrzebny do gojenia kości i odzyskania funkcji. W zależności od urazu stosuje się m.in.:

• zespolenie płytą i śrubami;
• gwoździowanie śródszpikowe;
• stabilizację przezskórną;
• stabilizację zewnętrzną, zwłaszcza w wybranych ciężkich urazach;
• endoprotezoplastykę w niektórych złożonych złamaniach okołostawowych.

Operacja nie kończy leczenia. Sposób obciążania kończyny, moment rozpoczęcia ruchu i dalsza rehabilitacja zależą od stabilności zespolenia, biologii gojenia oraz rodzaju urazu.

Brak zrostu i następstwa urazu

Osobną grupę stanowią złamania, które nie goją się prawidłowo, oraz późne następstwa urazów: brak zrostu, staw rzekomy, wadliwy zrost, deformacja, przewlekły ból lub ograniczenie funkcji. W takich sytuacjach trzeba ocenić nie tylko samą kość, ale również mechanikę kończyny, stabilność, stan tkanek miękkich, obecność zakażenia oraz czynniki ogólne mogące wpływać na gojenie.

Konsultacja po urazie

Przy urazach niewymagających pomocy w trybie nagłym konsultacja może służyć ocenie gojenia, weryfikacji ustawienia złamania, omówieniu badań, kwalifikacji do leczenia operacyjnego lub zaplanowaniu dalszego uruchamiania. Konsultacje prowadzę w Warszawie i Ciechanowie; leczenie operacyjne wykonuję w Warszawie.

---

Dla lekarzy: aktualne badania w traumatologii

W części profesjonalnej publikuję krótkie, krytyczne omówienia nowych badań dotyczących leczenia urazów. Ostatnie materiały obejmują m.in. czas profilaktyki antybiotykowej w ciężkich otwartych złamaniach piszczeli oraz porównanie gwoździa śródszpikowego z pierwotną endoprotezoplastyką w złamaniach przezkrętarzowych.