Przejdź do treściDLA LEKARZY I FIZJOTERAPEUTÓW
Artrodeza stawu podskokowego — protokół rehabilitacji
Ochrona operowanych tkanek, ruch i stopniowy powrót do codziennej aktywności. Wybierz etap odpowiedni do wykonanego zabiegu i aktualnych zaleceń.
Obciążanie i używanie kończyny
Bez domyślnej zgody na toe-touch lub częściowe obciążanie. Kontynuuj zalecone odciążenie; progresja wyłącznie po ocenie i wyraźnym dopuszczeniu.
Pełne zalecenie ↓Orteza lub unieruchomienie
Gips lub walker zgodnie z techniką i operatorem. Sam upływ 6 lub 12 tygodni nie oznacza zgody na pełne obciążanie ani zwykłe obuwie.
Pełne zalecenie ↓Dozwolony ruch
Ćwicz zachowane stawy, w tym skokowy górny po dopuszczeniu. Nie próbuj odzyskiwać ruchu w usztywnionym stawie podskokowym.
Pełne zalecenie ↓Zgoda na ruch, obciążanie i odstawienie ortezy to odrębne decyzje. Dodatkowe naprawy mogą wymagać dłuższej ochrony.
Przebieg rehabilitacji w skrócie
O przejściu dalej decydują gojenie i kryteria funkcjonalne, nie sam kalendarz.
Plansze rehabilitacji
Ćwiczenia — zobacz z bliska
Czytaj pełne plansze razem z opisem wybranego etapu. Ćwiczenie pokazane dla późniejszej fazy nie jest dozwolone od początku.
Otwórz odpowiednią pełną planszę i powiększ wybrany fragment. Podgląd zachowuje wszystkie etapy i podpisy.
Instrukcje ćwiczeń i ich progresję znajdziesz w opisach etapów wskazanych powyżej.
Ćwiczenia z planszy — co pokazano i kiedy
Terminy opisują orientacyjne etapy. Ćwiczenia dobiera fizjoterapeuta do aktualnej zgody na ruch i obciążanie. Przerwij ćwiczenie przy narastającym bólu, obrzęku lub pogorszeniu chodu; nie zwiększaj trudności do oceny reakcji.
0–2 tygodnie · palce, kolano i biodro
Delikatne zginanie i prostowanie palców, bez ruchu w miejscu artrodezy. Napinanie mięśnia czworogłowego przy podpartej nodze oraz unoszenie wyprostowanej nogi, jeśli można utrzymać wyprost kolana. Zachowaj zalecone unieruchomienie; ćwiczenia te nie są zgodą na obciążanie stopy.
2–6 tygodni · ruch zachowanych stawów
Po wygojeniu rany i dopuszczeniu zdejmowania ortezy: spokojny ruch stopy w górę i w dół w stawie skokowym górnym, w zaleconym zakresie. Nie rozciągaj ani nie mobilizuj usztywnianego stawu podskokowego. Plansza pokazuje również wyprost kolana w siadzie oraz odwodzenie biodra w leżeniu bokiem. Opór przy kolanie tylko po dopuszczeniu, bez nacisku na miejsce zespolenia i bez samodzielnego zdejmowania wymaganej ochrony.
6–12 tygodni · chód i ćwiczenia po kwalifikacji
Chód o kulach pozostaje w granicach dozwolonego obciążania. Wspięcia z podparciem, stanie jednonóż, mały przysiad lub wejście na niski stopień wymagają odrębnej zgody na pełne obciążanie i wzmacnianie. Nie rozpoczynaj ich tylko dlatego, że minął 6. tydzień. Korzystaj z stabilnego podparcia, utrzymuj kontrolę kończyny i zaczynaj od najłatwiejszej dopuszczonej wersji.
3–6 miesięcy · dystans, schody, równowaga
Po potwierdzeniu odpowiedniego zrostu zwiększaj dystans marszu i ćwicz schody z poręczą. Rower stacjonarny po dopuszczeniu, z małym oporem na początku. Równowaga najpierw na stabilnym podłożu; podłoże niestabilne dopiero po opanowaniu łatwiejszej wersji i zgodzie fizjoterapeuty. Pływanie wymaga wygojonej rany oraz bezpiecznego wejścia i wyjścia z wody.
Powyżej 6 miesięcy · rekreacja
Nordic walking, rower i marsz terenowy dobieraj do zrostu, bólu i kontroli stopy. Nierówny teren oraz większe stopnie zwiększają wymagania — wprowadzaj je stopniowo. Bieganie i skoki wymagają osobnej decyzji operatora; nie wynikają automatycznie z końca kalendarza rehabilitacji.
Zakres zastosowania i ochrona
Schemat dotyczy izolowanej artrodezy podskokowej ze stabilnym zespoleniem. Pierwszeństwo mają opis operacji i pisemne zalecenie obciążania. Artrodezy łączone, przeszczep kostny, rewizja i zaburzenia gojenia mogą wymagać innego postępowania.
Opublikowane schematy artrodezy różnią się okresem ochrony. Utrzymuj zapisane ograniczenie do jego zmiany przez operatora; sam mniejszy ból nie potwierdza zrostu.
Etapy i kryteria progresji
0–2 tygodnie — ochrona i bezpieczne transfery
Stosuj gips lub ortezę oraz pomoce do chodzenia zalecone przez operatora. Nie zakładaj domyślnej zgody na kontakt stopy z podłożem ani częściowe obciążanie. Potwierdź zalecenie dla rzeczywistej artrodezy i zespolenia. Unoszenie kończyny i kontrola obrzęku. Utrzymuj dopuszczoną izometrię oraz ruch palców, kolana i biodra bez obciążania miejsca artrodezy.
2–6 tygodni — ochrona; obciążanie po wyraźnym dopuszczeniu
Kontynuuj zalecony gips lub walker i pomoce do chodzenia. W opublikowanej technice izolowanej artrodezy podskokowej utrzymuje się brak obciążania przez pierwsze 6 tygodni; jest to program dla opisanej techniki, a nie reguła dla każdego zespolenia. Obciążanie rozpoczynaj lub zwiększaj po wyraźnej zgodzie operatora, z uwzględnieniem rany, zespolenia i badań obrazowych. Sam mniejszy ból nie potwierdza zrostu.
Po wygojeniu rany i dopuszczeniu zdejmowania ortezy ćwicz zachowany staw skokowy górny w zaleconym zakresie. Nie mobilizuj usztywnionego stawu podskokowego. Utrzymuj dozwolone ćwiczenia biodra, kolana i tułowia bez naruszania limitu obciążania. Isolated Subtalar Arthrodesis.
6–12 tygodni — kontrola przed progresją obciążania
Ocena kliniczna i obrazowa wyznacza progresję zależnie od stabilności zespolenia i gojenia artrodezy. Zwiększaj obciążanie i wprowadzaj chód, ćwiczenia siły oraz równowagi wyłącznie w granicach zaktualizowanego zalecenia. Okres około 10–12 tygodni może być terminem kontroli/progresji, a nie obowiązkowym terminem pełnego obciążania lub przejścia do zwykłego obuwia. Kontrole prowadź według planu operatora. Wspięcia, stanie jednonóż i przysiady w obciążeniu wymagają odrębnej zgody na pełne obciążanie i ćwiczenia oporowe. Samo dopuszczenie ruchu skokowego nie jest zgodą na te ćwiczenia.
3–6 miesięcy — progresja funkcji
Przy prawidłowym postępie zrostu przejdź do pełnego obciążania i zwykłego obuwia. Wydłużaj dystans i tempo marszu, wzmacniaj mięśnie łydki, biodra i tułowia, ćwicz równowagę i propriocepcję na nierównym podłożu oraz schody. Można stopniowo włączać rower stacjonarny i inne aktywności o małym obciążeniu.
>6 miesięcy — powrót do aktywności
Dalsza kontrola kliniczna i RTG według potrzeb. Powrót do codziennych czynności i rekreacji bez istotnych ograniczeń zależy od zrostu, bólu i funkcji. Marsz terenowy, nordic walking i rower są zwykle odpowiednimi aktywnościami. Aktywności z dużymi przeciążeniami i skokami wymagają indywidualnej decyzji. Obrzęk może utrzymywać się przez wiele miesięcy.
Objawy alarmowe
Dzwoń pod 112: nagła duszność, ból w klatce piersiowej lub omdlenie. Nowy ból/obrzęk łydki, rozejście rany, zimne lub sine palce albo nagła utrata funkcji wymagają pilnej oceny tego samego dnia.
Objawy alarmowe
Narastający ból, zaczerwienienie, obrzęk, sączenie z rany, gorączka, nagłe pogorszenie możliwości obciążania, deformacja lub niestabilność, ból łydki wymagają ponownej oceny lekarskiej.
Kiedy ponownie ocenić gojenie?
Narastający ból przy obciążaniu, pogorszenie obrzęku lub funkcji oraz brak postępu w kolejnych badaniach wymagają kontroli. Nie czekaj do 6. miesiąca przy niepokojącym przebiegu. Utrzymujący się ból po ponad 6 miesiącach również wymaga ponownej oceny; przy niepewnym zroście pomocna może być tomografia. Sam czas nie rozpoznaje ani nie wyklucza braku zrostu.
W zagrożeniu życia natychmiast wezwij pomoc: 112 w Polsce i Unii Europejskiej, a poza UE lokalny numer alarmowy. Numer 112 na planszach odnosi się do UE.
Dodatkowe uwagi o zakresie
STOPA I STAW SKOKOWY · DLA LEKARZY I FIZJOTERAPEUTÓW
Rehabilitacja po izolowanej artrodezie stawu skokowo-piętowego ze stabilnym zespoleniem, najczęściej dwiema śrubami kompresyjnymi.
Opracowanie: dr n. med. Tomasz Poboży — ortopeda · Aktualizacja: 03.10.2026
Zakres obciążania, tempo rehabilitacji i kontrolne badania ustala operujący ortopeda. Poniższy schemat dotyczy izolowanej artrodezy podskokowej ze stabilnym zespoleniem. Tempo może być wolniejsze przy gorszej jakości kości, rozległej korekcji deformacji, przeszczepach kostnych, rewizji, paleniu tytoniu lub innych czynnikach ryzyka zaburzeń zrostu.
Najważniejsze: chronimy zrost stawu podskokowego, ale nie unieruchamiamy niepotrzebnie całej kończyny. Przy stabilnym zespoleniu chronione częściowe obciążanie w walkerze może być stopniowo zwiększane, z dążeniem do pełnego obciążania około 3. miesiąca.
Codzienne czynności
Dopuszczenie do czynności zależy od sprawności i ograniczeń, nie tylko od daty.
Chód i schody
Zachowuj zlecony limit obciążania i zaopatrzenie. Transfery i schody przećwicz z fizjoterapeutą; korzystaj z poręczy i pomocy do czasu opanowania techniki.
Samochód i praca
Prowadzenie wymaga sprawnego hamowania awaryjnego, braku unieruchomienia utrudniającego obsługę pedałów i leków pogarszających sprawność. Znaczenie mają operowana strona i skrzynia biegów. Praca siedząca wymaga bezpiecznego dojazdu i możliwości unoszenia kończyny; stojąca zależy od zgody na obciążanie i jego tolerancji.
Piśmiennictwo
Piśmiennictwo
- Royal National Orthopaedic Hospital. Rehabilitation guidelines for subtalar and hindfoot fusion. · Źródło
- Royal National Orthopaedic Hospital. Ankle and hindfoot arthrodesis patient guidance. · Źródło
- Isolated Subtalar Arthrodesis. JBJS Essential Surgical Techniques. 2016. doi:10.2106/JBJS.ST.15.00065.
Materiały RNOH obejmują różne artrodezy tyłostopia i skokowego; nie zastępują zlecenia po izolowanej artrodezie podskokowej. Publikacja o technice operacyjnej opisuje własny wariant ochrony.