STOPA I STAW SKOKOWY / PROTOKÓŁ POOPERACYJNY

Złamanie dwukostkowe — rehabilitacja po zespoleniu

Name: Złamanie dwukostkowe — rehabilitacja po zespoleniu
Creator: Tomasz Poboży
Published: 2026-10-19T13:03:15+02:00

Złamanie kostki bocznej i przyśrodkowej po zespoleniu. Progresja zależy od stabilności obu ognisk, jakości kości, stanu rany i ewentualnej stabilizacji więzozrostu.

Opracował Tomasz Poboży — ortopeda · Publikacja 19.10.2026

Dla lekarzy, fizjoterapeutów i pacjentów. Plan indywidualny wynikający z opisu operacji ma pierwszeństwo przed ramami czasu na tej stronie.

Najważniejsze zasady ochrony

Obciążanie: Po stabilnym zespoleniu można rozważyć wczesne obciążanie, często od kontroli około 2. tygodnia; u części pacjentów dozwolone jest wcześniej. Jeżeli stabilność, rana lub czucie budzą wątpliwości, obowiązuje dłuższa ochrona według operatora.
Orteza / unieruchomienie: Szyna/gips lub walker według stabilności i rany.
Zakres ruchu: Ruch czynny po zgodzie; ruch nie oznacza zgody na opór ani pełny podpór.

Przebieg rehabilitacji w skrócie

Ramy czasu są orientacyjne. Przejście dalej wymaga spełnienia kryteriów i zgody na dany poziom ruchu lub obciążania.

01
Ochrona i samodzielność
0–2 tygodnie
Bezpieczne transfery, kontrola obrzęku, ochrona rany i zespolenia.
02
Ruch w ochronie
2–6 tygodni
Odzyskiwanie łagodnego ruchu bez narażania naprawionych tkanek.
03
Chód i odbudowa siły
Zwykle 6–12 tygodni
Stopniowy powrót do obuwia i chodu bez utykania.
04
Funkcja i powrót do aktywności
Od około 12 tygodni; według kryteriów
Odzyskanie kontroli kończyny, schodów, wytrzymałości i potrzebnej sprawności.

Pełna plansza rehabilitacji

Kliknij, aby powiększyć

Złamanie dwukostkowe — rehabilitacja po zespoleniu. Cztery etapy: Ułożenie kończyny i kontrola obrzęku, Łagodny czynny ruch stawu skokowego, Wspięcie na palce w siadzie, Wejście na niski stopień. Opracował Tomasz Poboży — ortopeda. — Własne ilustracje tego protokołu. Ćwiczenie z późniejszego etapu nie jest dozwolone tylko dlatego, że jest widoczne na planszy.

Pobierz cały protokół PDF (PL, 9 stron)

Pobierz pełną planszę PNG · Tekst i szczegóły ćwiczeń

Ćwiczenia — zobacz z bliska4 etapy • sposób wykonania • dawkowanie • kiedy przerwać

Każdy etap ma własną ilustrację. Opis poniżej jest tekstowym odpowiednikiem planszy. Dawki są przykładami startowymi do doboru z fizjoterapeutą; nie zastępują ograniczeń operatora.

Ułożenie kończyny i kontrola obrzęku

W leżeniu lub półsiadzie podeprzyj podudzie na szerokich poduszkach. Nie uciskaj rany ani pięty. Orteza pozostaje zgodnie z zaleceniem; uniesienie nogi nie zastępuje bezpiecznej mobilizacji.

Dawka do indywidualizacji: Krótkie okresy odpoczynku z uniesieniem po aktywności; zmieniaj pozycję regularnie.
Kiedy zmniejszyć dawkę lub przerwać: Ucisk, drętwienie, zblednięcie palców lub ból pod ortezą wymagają kontroli.

Sprawdź ograniczenia i kryteria tego etapu →

Łagodny czynny ruch stawu skokowego

Usiądź, podeprzyj podudzie i zwolnij stopę do ruchu. Po uzyskaniu zgody na zdjęcie ortezy kieruj stopę spokojnie ku sobie i od siebie. Ruch wykonuj mięśniami, bez ciągnięcia ręcznikiem i bez dociskania przez drugą osobę.

Dawka do indywidualizacji: Punkt wyjścia do dobrania dawki: 5–10 wolnych powtórzeń, 3–5 krótkich sesji dziennie; tylko do dopuszczonego zakresu.
Kiedy zmniejszyć dawkę lub przerwać: Ostry ból, napięcie rany lub większy obrzęk po sesji — zmniejsz zakres i dawkę.

Sprawdź ograniczenia i kryteria tego etapu →

Wspięcie na palce w siadzie

Po zgodzie na nacisk przodostopia usiądź z obiema stopami na podłodze. Unieś pięty niewysoko, pozostawiając przodostopia oparte, i opuść powoli. Nie dokładaj ciężaru na kolana.

Dawka do indywidualizacji: Przykładowo 1 seria 8–12 powtórzeń; zwiększaj dawkę dopiero bez pogorszenia po sesji i następnego dnia.
Kiedy zmniejszyć dawkę lub przerwać: Ból pięty, śródstopia lub kostek — zmniejsz zakres albo odłóż ćwiczenie.

Sprawdź ograniczenia i kryteria tego etapu →

Wejście na niski stopień

Stań przy poręczy. Postaw całą operowaną stopę na niskim stopniu i wejdź powoli, kontrolując kolano i miednicę. Wysokość dobierz do sprawności; schodzenie wprowadza się osobno, bo wymaga innej kontroli.

Dawka do indywidualizacji: Początkowo stopień około 10 cm, 5–8 powtórzeń z podparciem, jeśli chód po płaskim jest już bez utykania.
Kiedy zmniejszyć dawkę lub przerwać: Nie odbijaj się drugą nogą i nie zwiększaj wysokości przy bólu lub zapadaniu kolana.

Sprawdź ograniczenia i kryteria tego etapu →

Dla kogo jest ten protokół

Złamanie kostki bocznej i przyśrodkowej po zespoleniu. Progresja zależy od stabilności obu ognisk, jakości kości, stanu rany i ewentualnej stabilizacji więzozrostu.

Dorośli po zespoleniu zamkniętego złamania. Osobnego planu wymagają złamania otwarte, zakażenie, neuropatia, zaburzenia ukrwienia, pilon, uszkodzenia chrząstki leczone naprawczo i urazy wielomiejscowe.

Przed rozpoczęciem potwierdź: datę i zakres operacji, rodzaj stabilizacji, dozwolone obciążanie, zasady zdejmowania ortezy, zakres ruchu i termin kontroli. Jeśli któregoś zalecenia brakuje, uzyskaj je od operatora przed progresją.

Pełny program etapami

01 · Ochrona i samodzielność0–2 tygodnie

Cel: Bezpieczne transfery, kontrola obrzęku, ochrona rany i zespolenia.
Obciążanie: Stosuj dokładnie zlecony poziom obciążania. Jeśli nie został podany, skontaktuj się z operatorem przed zwiększeniem nacisku; nie wybieraj samodzielnie obciążania do bólu.
Orteza / unieruchomienie: Szyna, opatrunek unieruchamiający lub walker zgodnie z wypisem. Zdejmowanie tylko wtedy, gdy jest dozwolone.
Ruch: Ruch kolana, biodra i wolnych palców. Staw skokowy tylko po zgodzie na ruch i zdjęcie ochrony; bez forsowania.
Praca w tym etapie: Ćwicz bezpieczne wstawanie i krótkie przejścia. Utrzymuj aktywność mięśni uda bez oporu przez stopę. Profilaktyka zakrzepowa zgodnie z indywidualnym zaleceniem.
Kryteria dalszej progresji: Rana i krążenie ocenione, obrzęk kontrolowany, pacjent zna plan obciążania i potrafi stosować pomoce.

Zobacz ćwiczenie lub czynność tego etapu →

02 · Ruch w ochronie2–6 tygodni

Cel: Odzyskiwanie łagodnego ruchu bez narażania naprawionych tkanek.
Obciążanie: Po stabilnym zespoleniu można rozważyć wczesne obciążanie, często od kontroli około 2. tygodnia; u części pacjentów dozwolone jest wcześniej. Jeżeli stabilność, rana lub czucie budzą wątpliwości, obowiązuje dłuższa ochrona według operatora.
Orteza / unieruchomienie: Najczęściej zdejmowany walker, jeżeli rana i stabilność pozwalają. Używanie w nocy określa operator; nie odstawiaj go samodzielnie.
Ruch: Łagodne ruchy czynne; początkowo zgięcie grzbietowe i podeszwowe. Inwersja i ewersja dopiero po zgodzie, szczególnie po naprawie więzadeł. Bez agresywnego rozciągania i mobilizacji okolicy złamania.
Praca w tym etapie: Krótki trening ruchu kilka razy dziennie. Kontynuuj wzmacnianie biodra i kolana bez nacisku na stopę. Chód ćwicz w dozwolonym obciążaniu, bez skręcania na operowanej nodze.
Kryteria dalszej progresji: Kontrola kliniczna i obrazowa potwierdza utrzymanie nastawienia; brak pogorszenia rany i narastającego bólu. Dalszy opór oraz zwiększenie obciążania zostały dopuszczone.

Zobacz ćwiczenie lub czynność tego etapu →

03 · Chód i odbudowa siłyZwykle 6–12 tygodni

Cel: Stopniowy powrót do obuwia i chodu bez utykania.
Obciążanie: Progresja dopiero po zgodzie wynikającej z gojenia i stabilności. Od dwóch kul do jednej, zwykle po stronie przeciwnej, następnie bez pomocy — jeśli jakość chodu jest zachowana.
Orteza / unieruchomienie: Odstawianie walkera etapowo, po zgodzie. Dobierz stabilne obuwie; obrzęk może wymagać szerszego buta.
Ruch: Stopniowo zwiększaj ruch czynny i, po ocenie gojenia, łagodne wspomaganie. Nie wymuszaj symetrii stopni kosztem bólu.
Praca w tym etapie: Dodaj lekki opór i ćwiczenia w podporze zgodnie z limitem. Rower stacjonarny dopiero po zgodzie na nacisk i ruch potrzebny do pedałowania. Zwiększaj jeden parametr naraz.
Kryteria dalszej progresji: Chód w obuwiu bez istotnego utykania, brak wyraźnej reakcji następnego dnia, postęp ruchomości i siły; zrost pozwala na dalszą progresję.

Zobacz ćwiczenie lub czynność tego etapu →

04 · Funkcja i powrót do aktywnościOd około 12 tygodni; według kryteriów

Cel: Odzyskanie kontroli kończyny, schodów, wytrzymałości i potrzebnej sprawności.
Obciążanie: Pełne obciążanie po zgodzie. Bieg, skoki i zmiany kierunku dopiero po potwierdzeniu zrostu, odpowiedniej siły i kontroli oraz bez reakcji bólowo-obrzękowej.
Orteza / unieruchomienie: Zwykle stabilne obuwie. Dodatkowa orteza tylko przy konkretnym wskazaniu; nie zastępuje odzyskania kontroli.
Ruch: Zakres potrzebny do chodu i zadań funkcjonalnych; utrzymujący się twardy blok, ból stawu lub narastająca sztywność wymagają ponownej oceny.
Praca w tym etapie: Stopniuj ćwiczenia siły łydki, równowagę i zadania funkcjonalne. Przed sportem oceniaj obie kończyny, jakość ruchu i wydolność; sama symetria nie wystarcza, jeśli obie są osłabione.
Kryteria dalszej progresji: Zgoda prowadzącego, brak bólu ogniska złamania, bezpieczne schody i zadania odpowiadające pracy lub sportowi, bez pogorszenia po obciążeniu i następnego dnia.

Zobacz ćwiczenie lub czynność tego etapu →

Jak dobierać dawkę

Zwiększaj jeden element naraz: liczbę powtórzeń, dystans, zakres albo opór. Ostry ból, utykanie lub wyraźnie większy obrzęk oznaczają konieczność zmniejszenia obciążenia. Oceń reakcję po ćwiczeniu oraz następnego dnia; utrzymujące się pogorszenie skonsultuj. Brak bólu nie zastępuje oceny zrostu.

Jeśli operator stosuje limit w kilogramach, zapisz konkretną wartość i czas obowiązywania. Nie przeliczaj samodzielnie zaleceń „według tolerancji” na kg. Nie dodawaj ciężaru do ćwiczenia bez zgody na opór.

Codzienne czynności i powrót do aktywności

Chodzenie i schody: Używaj pomocy, dopóki są potrzebne do przestrzegania limitu i utrzymania jakości chodu. Schody przećwicz z fizjoterapeutą; przy braku asekuracji lub poręczy wybierz bezpieczną alternatywę.
Prowadzenie samochodu: Powrót dopiero po ocenie zdolności do szybkiego, mocnego hamowania i bez leków pogarszających czujność. Strona operacji, skrzynia biegów, orteza i ograniczenia obciążania zmieniają decyzję; uzgodnij ją z prowadzącym i uwzględnij zasady ubezpieczenia.
Praca, odpoczynek i obrzęk: Praca siedząca wymaga możliwości zmiany pozycji i uniesienia nogi; praca stojąca lub fizyczna — tolerancji obciążenia i zadań. Obrzęk może utrzymywać się długo, ale nowy lub szybko narastający obrzęk wymaga oceny.
Rana i profilaktyka: Nie mocz niezagojonej rany, nie usuwaj samodzielnie drutów i nie zmieniaj zaleconej profilaktyki przeciwzakrzepowej. Leki, opatrunki, kompresję i pielęgnację blizny stosuj zgodnie z indywidualnym zaleceniem. Basen dopiero po całkowitym zamknięciu rany i zgodzie.
Powrót do biegu i sportu: Termin jest skutkiem gojenia i sprawności, a nie samodzielnym kryterium. Najpierw bezpieczny chód, siła, równowaga i tolerancja zadania; progresja bez istotnego pogorszenia następnego dnia.

Objawy alarmowe — kiedy szukać pomocy

Natychmiastowa pomoc: Nagła duszność, ból w klatce piersiowej, omdlenie lub krwioplucie: wezwij pomoc ratunkową. W Polsce i UE — 112; poza UE korzystaj z właściwego lokalnego numeru.
Pilna ocena tego samego dnia: Nowy jednostronny ból i obrzęk łydki; narastający ból mimo odpoczynku; gorączka z zaczerwienieniem lub wydzieliną z rany; rozejście rany; nowy uraz albo ból po przypadkowym obciążeniu.
Nie czekaj do planowej wizyty: Zimna, blada lub sina stopa, szybko narastające drętwienie, utrata ruchu palców albo bardzo silny narastający ból pod gipsem wymagają natychmiastowej oceny ratunkowej.

Warianty i komentarz kliniczny

Nie traktuj dobrej stabilności strzałki jako dowodu gotowości kostki przyśrodkowej. Pionowe lub rozdrobnione złamanie przyśrodkowe może wymagać dłuższej ochrony.
Określenie „zespolenie stabilne” musi pochodzić z oceny operatora. Żaden implant nie chroni przed każdym przeciążeniem.
Badanie WAX wspiera rozważenie obciążania od 2. tygodnia u odpowiednio zakwalifikowanych dorosłych po operacji złamania kostek. Nie dowodzi, że każdy pacjent powinien natychmiast chodzić bez ochrony.

Powiązane materiały

Piśmiennictwo i podstawa zaleceńZweryfikowane publikacje i ograniczenia dowodów

Early versus delayed weight-bearing following operatively treated ankle fracture (WAX): a non-inferiority, multicentre, randomised controlled trial. The Lancet. 2024. DOI: 10.1016/S0140-6736(24)00710-4.
Early Weightbearing and Range of Motion Versus Non-Weightbearing and Immobilization After Open Reduction and Internal Fixation of Unstable Ankle Fractures: A Randomized Controlled Trial. Journal of Orthopaedic Trauma. 2016. DOI: 10.1097/BOT.0000000000000572.

Badania i opracowania wspierają decyzje o ochronie oraz progresji; nie walidują wszystkich pokazanych ćwiczeń ani ich przykładowych dawek. Szczegóły zabiegu, stan tkanek i indywidualny plan decydują o zastosowaniu.

Słowniczek

ROM: Zakres ruchomości stawu. Ruch czynny wykonują własne mięśnie; wspomagany odbywa się z dodatkową pomocą.
Bez obciążania: Bez przenoszenia ciężaru ciała przez operowaną stopę podczas stania i chodu.
Według tolerancji: Po zgodzie na ten wariant: obciążanie ograniczone objawami i jakością ruchu, w zaleconej ochronie. Nie jest zgodą na dowolny sport.
Walker: Tutaj: but/orteza unieruchamiająca. Balkonik do chodzenia to osobna pomoc.