Przejdź do treściDLA LEKARZY I FIZJOTERAPEUTÓW
Operacja choroby de Quervaina — Uwolnienie pierwszego przedziału prostowników — protokół rehabilitacji
Postępowanie po izolowanym, otwartym uwolnieniu pierwszego przedziału prostowników u osoby dorosłej. Ochrona gojących się tkanek, spokojny ruch kciuka i nadgarstka oraz stopniowy powrót do chwytu i pracy.
Obciążanie i używanie kończyny
Początkowo bez silnego chwytu, wyżymania i dźwigania szeroko odwiedzionym kciukiem. Opór kciuka i większe obciążenia po ocenie.
Pełne zalecenie ↓Orteza lub unieruchomienie
Po izolowanym uwolnieniu opisywano ruch bez szyny oraz krótką ochronę kciuka. Wybór, czas i zdejmowanie ortezy ustala operator.
Pełne zalecenie ↓Dozwolony ruch
Dopuszczony łagodny ruch kciuka i nadgarstka, bez forsowania końca zakresu. Testu Finkelsteina nie traktuj jako intensywnego ćwiczenia rozciągającego.
Pełne zalecenie ↓Zgoda na ruch, obciążanie i odstawienie ortezy to odrębne decyzje. Dodatkowe naprawy mogą wymagać dłuższej ochrony.
Przebieg rehabilitacji w skrócie
O przejściu dalej decydują gojenie i kryteria funkcjonalne, nie sam kalendarz.
Plansze rehabilitacji
Ćwiczenia — zobacz z bliska
Czytaj pełne plansze razem z opisem wybranego etapu. Ćwiczenie pokazane dla późniejszej fazy nie jest dozwolone od początku.
Otwórz odpowiednią pełną planszę i powiększ wybrany fragment. Podgląd zachowuje wszystkie etapy i podpisy.
4. Technika ćwiczeń i dobór dawki
Kciuk: dłoń pozostaje podparta. Odsuwaj kciuk w bok po stole, następnie wracaj do swobodnej pozycji. Nie dociskaj go do palca wskazującego. Zakres może być mały. Nie unoś barku i nie skręcaj przedramienia, aby pozorować większy ruch.
Nadgarstek: krawędź stołu podpiera przedramię, nie uciska operowanej okolicy. Dłoń porusza się w dół i w górę bez ciężarka. Palce pozostają rozluźnione. Nie wykonuj ruchu wahadłowego z zamachem.
Chwyt: użyj gąbki, która łatwo się odkształca. Nie chowaj kciuka pod palcami. Krótki, lekki nacisk przeplataj pełnym rozluźnieniem. Ćwiczenie chwytu nie zastępuje indywidualnie dobranej pracy nad siłą kciuka.
Reakcja na wysiłek: nie ćwicz przez ostry ból. Jeśli po sesji lub następnego dnia nasilają się ból, obrzęk lub sztywność, zmniejsz zakres, liczbę powtórzeń albo obciążenie. Powtarzające się pogorszenie wymaga ponownej oceny, nie intensywniejszego rozciągania.
Podane liczby powtórzeń i częstotliwość to propozycja ostrożnej dawki początkowej do oceny przez prowadzącego, a nie schemat potwierdzony badaniem po tym zabiegu. Rozciąganie z kciukiem zamkniętym w pięści i odchyleniem nadgarstka w stronę łokciową nie jest rutynowym ćwiczeniem wczesnego okresu.
Zakres zastosowania i ochrona
1. Zakres, ocena początkowa i orteza
Schemat dotyczy niepowikłanego uwolnienia bez szycia ścięgien, rekonstrukcji troczka i niestabilności ścięgien. Rekonstrukcja, zabieg rewizyjny, dodatkowe operacje i choroby zapalne wymagają odrębnych zaleceń. Ustal z operatorem potrzebę ortezy i moment rozpoczęcia ruchu; nie zdejmuj samodzielnie zleconego unieruchomienia do ćwiczeń.
Uwolnienie dotyczy przedziału ścięgien odwodziciela długiego kciuka (APL) i prostownika krótkiego kciuka (EPB). Przed rozpoczęciem sprawdź stronę, opis zabiegu, ewentualne przegrody i zabiegi dodatkowe. Zanotuj ograniczenia operatora oraz wymagania pracy. Oceń ranę, obrzęk, ból, czucie, ukrwienie, ruch kciuka i nadgarstka; siłę badaj dopiero po dopuszczeniu obciążenia.
W opublikowanej serii po izolowanym uwolnieniu stosowano ruch od razu bez szyny.1 Autorzy przeglądu rehabilitacji opisali z kolei ortezę obejmującą kciuk i rozpoczęcie terapii ruchowej po 2 tygodniach.2 Nie ma podstaw, aby jeden wariant narzucać każdemu. Jeśli zalecono ortezę, ustal czas noszenia, dozwolone przerwy i zakres ruchu. Brak tych danych wymaga kontaktu z operatorem przed ćwiczeniami kciuka i nadgarstka.
Etapy i kryteria progresji
2. Etap I — ochrona i dopuszczony ruch
Pierwsze dni – około 2 tygodni: Ochrona i łagodny ruch po dopuszczeniu
Cel: Zmniejszać obrzęk i utrzymać tolerowany ruch, nie podrażniając rany ani operowanej okolicy.
Postępowanie i ćwiczenie: Swobodnie poruszaj palcami II–V. Po zgodzie na ruch kciuka oprzyj przedramię i dłoń na stole, nadgarstek ustaw prosto. Powoli odsuń kciuk od palca wskazującego w płaszczyźnie stołu i wróć. Nie unoś kciuka na siłę. Przy odpoczynku podeprzyj rękę wyżej, jeśli zmniejsza to obrzęk.
Dawkowanie: Przykładowy start po dopuszczeniu ruchu: 5 spokojnych powtórzeń, 3 krótkie sesje dziennie. Stopniowo do 10 powtórzeń, jeśli nie nasila to objawów. Zlecona ochrona ma pierwszeństwo.
Ograniczenia: Bez mocnego chwytu, szczypania, odkręcania zakrętek i dźwigania. Nie chowaj kciuka w zaciśniętej pięści i nie odchylaj wtedy nadgarstka w stronę małego palca. Bez masażu rany.
Kryteria progresji: Rana goi się prawidłowo, ból i obrzęk nie narastają, dopuszczony ruch jest łagodny i płynny, bez bolesnego przeskakiwania.
3. Etapy II–III — ruch, lekki opór i funkcja
Około 2.–4. tygodnia · po kontroli: Ruchomość, blizna i lekka funkcja
Cel: Odzyskiwać swobodny ruch kciuka i nadgarstka oraz tolerancję lekkich czynności.
Postępowanie i ćwiczenie: Kontynuuj ćwiczenie 1. Oprzyj przedramię na stole, dłoń wysuń poza krawędź. Palce rozluźnij. Powoli zegnij nadgarstek w dół i unieś go w komfortowym zakresie; przedramię pozostaje nieruchome. Włącz lekkie czynności. Pracę z blizną rozpocznij dopiero po pełnym zamknięciu rany, bez strupa i sączenia, po ocenie prowadzącego.
Dawkowanie: Przykładowo 5–10 ruchów każdego ćwiczenia w 3 krótkich sesjach dziennie. Nie dodawaj oporu ani wymuszanego rozciągania. Terapeuta dostosowuje zakres i częstość.
Ograniczenia: Bez forsowania skrajnego zakresu i agresywnego ucisku blizny. Unikaj powtarzalnego odchylania nadgarstka pod obciążeniem i podnoszenia ciężaru szeroko odwiedzionym kciukiem.
Kryteria progresji: Rana całkowicie zamknięta, ruch i lekka funkcja bez istotnego pogorszenia następnego dnia; brak bolesnego przeskoku, narastających zaburzeń czucia i obrzęku.
Od około 4. tygodnia; 6. tydzień i dalej według funkcji: Lekki opór i powrót do zadań
Cel: Stopniowo odbudować tolerancję chwytu i czynności zawodowych bez nawrotu podrażnienia.
Postępowanie i ćwiczenie: Po dopuszczeniu obciążania lekko ugnieć miękką gąbkę i całkowicie rozluźnij chwyt. Podeprzyj przedramię, nadgarstek trzymaj prosto, kciuk swobodnie na zewnątrz. Stopniowo dodawaj lekkie zadania. Opór dla ruchów kciuka wprowadza terapeuta osobno, po ocenie.
Dawkowanie: Przykładowy start: 1 seria 5 lekkich ugnieceń co drugi dzień, każde 2–3 sekundy. Najpierw zwiększ tolerowaną liczbę powtórzeń, potem opór lub czas zadania — jeden parametr naraz.
Ograniczenia: Bez maksymalnego ściskania, twardych ściskaczy, silnego szczypania i nagłego powrotu do długiej pracy narzędziami. Bolesny przeskok lub nowy ból po stronie promieniowej wymaga przerwania ćwiczenia.
Kryteria progresji: Powrót do większych obciążeń: tolerowana blizna, zakres potrzebny do zadania, pewny chwyt i brak istotnego pogorszenia następnego dnia. Ciężką pracę i sport sprawdź stopniowo w warunkach zbliżonych do docelowych.
Codzienne czynności i kontrole
Codzienne czynności dostosowujemy do dozwolonego ruchu stawów, dźwigania, chwytu oraz podporu. Zakończenie unieruchomienia nie oznacza zgody na noszenie ciężarów ani prowadzenie samochodu. Szczegółowe zalecenia poniżej opisują kryteria i wyjątki.
5. Codzienne czynności, praca, sport i samochód
Rozpoczynaj od krótkich, lekkich czynności z nadgarstkiem blisko pozycji neutralnej. Ogranicz długie pisanie kciukiem na telefonie, wyżymanie, odkręcanie opornych zakrętek i przenoszenie ciężkich toreb. Przy opiece nad dzieckiem rozłóż obciążenie na obie kończyny i przedramiona; nie podnoś go samymi szeroko rozstawionymi kciukami.
Praca przy komputerze, gra na instrumencie, sport rakietowy i ciężka praca ręczna mają różne wymagania. Najpierw zwiększaj czas krótkich tolerowanych zadań, potem siłę i powtarzalność. Sam upływ 6 tygodni nie oznacza gotowości do wszystkich obciążeń.
Prowadzenie samochodu wymaga pewnego chwytu i możliwości nagłego manewru bez istotnego bólu oraz bez leków pogarszających sprawność. Orteza ograniczająca sterowanie wyklucza bezpieczny powrót. Uwzględnij zalecenia prowadzącego i wymagania pojazdu.
Objawy alarmowe
6. Ból, sygnały alarmowe i brak postępu
Pilny kontakt z lekarzem: narastające zaczerwienienie, ucieplenie, sączenie lub gorączka; nowe albo narastające zaburzenie czucia, nagła utrata czynnego ruchu, bolesne przeskakiwanie ścięgien. Zimna, blada lub sina ręka wymaga natychmiastowej oceny. Nieproporcjonalny ból, nadwrażliwość oraz zmiany koloru lub temperatury wymagają wczesnej kontroli.
Nie nasilaj ćwiczeń, aby przełamać bolesne przeskakiwanie. Utrzymujący się ból może wymagać oceny pełności uwolnienia, blizny, gałęzi powierzchownej nerwu promieniowego, stabilności ścięgien oraz współistniejących problemów, np. stawu podstawy kciuka.3 Wczesna ocena jest potrzebna również przy podejrzeniu zespołu bólu regionalnego.
Śledź trend objawów i funkcji. Przy braku poprawy podczas kolejnych kontroli wróć do oceny klinicznej i opisu operacji. Leki przyjmuj według indywidualnego zlecenia; nie zwiększaj ich dawek po to, by wymusić trening.
W zagrożeniu życia natychmiast wezwij pomoc: 112 w Polsce i Unii Europejskiej, a poza UE lokalny numer alarmowy. Numer 112 na planszach odnosi się do UE.
Dodatkowe uwagi o zakresie
Piśmiennictwo
8. Piśmiennictwo
Publikacje wspierają zasady postępowania i ocenę wyników. Nie wyznaczają jednego obowiązkowego schematu tygodni ani liczby powtórzeń.
- Scheller A, Schuh R, Hönle W, Schuh A. Long-term results of surgical release of de Quervain’s stenosing tenosynovitis. Int Orthop. 2009;33(5):1301–1303. doi:10.1007/s00264-008-0667-z.
- Goel R, Abzug JM. de Quervain’s tenosynovitis: a review of the rehabilitative options. Hand (N Y). 2015;10(1):1–5. doi:10.1007/s11552-014-9649-3.
- Bosman R, Duraku LS, van der Oest MJW, et al. Surgical Treatment Outcome of de Quervain’s Disease: A Systematic Review and Meta-analysis. Plast Reconstr Surg Glob Open. 2022;10(5):e4305. doi:10.1097/GOX.0000000000004305.
Publikacje i odnośniki sprawdzono 18.10.2026. Istnienie publikacji nie potwierdza każdej dawki ani terminu. Schematy instytucjonalne i przykłady wymagają indywidualizacji.
Komentarz kliniczny i zasady korzystania
7. Komentarz — podstawa i indywidualizacja
Konkretny przypadek, konkretny pacjent, konkretny operator. Dostępne publikacje nie ustalają jednego najlepszego programu pooperacyjnego. Seria Schellera opisuje wczesny ruch po określonej technice uwolnienia, a nie uniwersalne zalecenie dla rekonstrukcji.1
Goel i Abzug opisują własny program: orteza bezpośrednio po zabiegu, terapia ruchowa po 2 tygodniach, delikatne wzmacnianie po 4 tygodniach. To przegląd i opis praktyki autorów, nie porównawcze badanie dawkowania.2 Tutejsze przedziały czasowe są punktami odniesienia, a proponowane dawki wymagają dostosowania.
Przegląd systematyczny potwierdza zwykle dobre wyniki operacji, ale wskazuje powikłania i ograniczoną jakość wielu badań; nie weryfikuje konkretnej liczby ćwiczeń.3 Operujący ortopeda przekazuje zakres zabiegu i ochronę, a terapeuta ręki lub fizjoterapeuta ocenia funkcję, uczy techniki i stopniuje obciążenia. Bolesna blizna, ograniczenie ruchu i wymagająca praca uzasadniają bliższy nadzór.