Szycie ścięgien zginaczy palców — protokół rehabilitacji

Ustal strefę urazu, które ścięgna zostały naprawione — zginacz głęboki palców (FDP), zginacz powierzchowny palców (FDS) lub oba — liczbę palców, konstrukcję i liczbę pasm szwu rdzeniowego, obecność szwu obwodowego, jakość tkanek, ewentualne uwolnienie części bloczków oraz współistniejące uszkodzenia nerwów, naczyń i inne procedury.

Potrzebna jest informacja operatora, czy zespolenie nadaje się do wczesnego ruchu czynnego, wyłącznie biernego czy wymaga czasowego unieruchomienia. Na początku dokumentuj czucie, ukrwienie, obrzęk, ruch nieobjętych stawów i możliwość prawidłowego wykonywania zaleconego programu. Nie testuj siły naprawionego zginacza.

Terapeuta lub druga ręka ustawia palce w dobranej pozycji zgięcia, po czym pacjent utrzymuje pozycję lekkim, kontrolowanym napięciem. Ćwiczenie ma przywracać aktywną kontrolę zgięcia bez gwałtownego obciążenia naprawy. Termin rozpoczęcia zależy od typu i wytrzymałości zespolenia — nie jest automatycznie właściwy dla każdego pacjenta.^{2, 3}

Cel: ochrona zespolenia i ustalenie bezpiecznej ścieżki rehabilitacji.

Stosuj zaleconą ortezę grzbietową i pozycję ręki określoną przez operatora. Kontroluj obrzęk, czucie i ukrwienie. Ruszaj barkiem i łokciem, jeśli nie ma przeciwwskazań. Palce uruchamiaj wyłącznie zgodnie z wybraną ścieżką.

Nie wykonuj: mocnego czynnego zgięcia, testów siły, podpór na ręce, mocnego chwytu ani podnoszenia. Nie zmieniaj samodzielnie ustawienia ortezy ani napięcia wyciągu.

Najczęściej od pierwszych dni do około 3.–4. tygodnia — zależnie od naprawy

W tym okresie realizuje się jedną z opisanych strategii. W metodzie Kleinerta aktywny jest wyprost do granicy ortezy, bez przeprostu; zgięcie jest wspomagane przez gumki prowadzone wyłącznie po stronie dłoniowej. Nie wykonuje się czynnego zginania przeciwko oporowi gumek. W programie Duran zgięcie jest bierne. W programie wczesnego ruchu czynnego zgięcie jest małoamplitudowe i ściśle dawkowane.

Kryteria bezpieczeństwa: brak nagłej utraty czynnego zgięcia, brak narastającej reakcji bólowo-obrzękowej, prawidłowe czucie i ukrwienie oraz prawidłowa technika ćwiczeń.

Około 4.–6. tygodnia — po ocenie gojenia

Stopniowo zwiększaj zakres czynnego ruchu i ślizg różnicowy ścięgien zgodnie z wybraną metodą. Nie wymuszaj pełnej pięści, jeśli pojawia się duże napięcie, ruch nie jest kontrolowany albo operujący ortopeda lub terapeuta nie dopuścił takiej progresji. Zmiany ortezy i jej odstawianie powinny wynikać z planu prowadzącego.

Ślizg ścięgien: sekwencje pozycji palców wprowadza się stopniowo, bez bólu i bez wymuszania końcowego zakresu. Dobra ruchomość bierna przy wyraźnie gorszej czynnej może sugerować zrosty ograniczające ślizg i wymaga oceny zamiast gwałtownego zwiększania siły ćwiczeń.

Około 6.–8. tygodnia i dalej — indywidualnie

Po potwierdzeniu gojenia stopniowo ograniczaj ortezę i zwiększaj wykorzystanie ręki w lekkich czynnościach. Rozwijaj pełniejszy ruch czynny, ślizg różnicowy i zadania funkcjonalne o małym obciążeniu. Ćwiczenia blokowane i bardziej intensywny ślizg wprowadzaj tylko, gdy są zgodne z zakresem naprawy.

Zwykle po 8.–12. tygodniu lub później — po wyraźnej zgodzie

Opór rozpoczynaj od małej dawki: np. delikatne ściskanie miękkiej gąbki lub piłki. Zwiększaj jeden parametr naraz. Mocny chwyt, długie używanie narzędzi, ciężka praca ręczna i większe obciążenia osiowe powinny pojawić się później niż zwykłe ćwiczenia ruchowe.

Powrót do ciężkiej pracy, sportu z ryzykiem upadku i bardzo mocnego chwytu często następuje około 12–16 tygodni lub później, ale decyzja powinna uwzględniać jakość ruchu, siłę, ślizg ścięgna i wymagania zadania — nie tylko kalendarz.