Kwas traneksamowy w endoprotezoplastyce kolana — podanie dostawowe czy okołostawowe?

English version: Tranexamic acid in total knee arthroplasty: intra-articular or peri-articular administration?

Nowe randomizowane badanie z Tajlandii sugeruje, że w pierwotnej endoprotezoplastyce kolana stała dawka 3 g kwasu traneksamowego (TXA) podana dostawowo może skuteczniej ograniczać część miar krwawienia niż dawka 10 mg/kg podana okołostawowo. Wynik jest interesujący, ale dotyczy bardzo konkretnego porównania dwóch lokalnych protokołów i nie rozstrzyga, jaka strategia TXA jest najlepsza ogólnie.

Dlaczego ta praca jest ciekawa?

TXA jest rutynowo stosowany w endoprotezoplastyce kolana, ale protokoły różnią się drogą podania, dawką i momentem zastosowania. Autorzy porównali dwie miejscowe strategie: wysoką stałą dawkę dostawową z dawką okołostawową obliczaną według masy ciała. To praktyczne pytanie, bo obie techniki są łatwe do wdrożenia podczas operacji, a różnica w transfuzjach może mieć znaczenie kliniczne.

Pytanie badawcze i metodologia

Było to prospektywne, randomizowane badanie z zaślepioną oceną wyników. Osiemdziesięciu pacjentów poddawanych pierwotnej jednostronnej całkowitej endoprotezoplastyce kolana przydzielono 1:1 do dwóch grup: TXA dostawowo w stałej dawce 3 g albo TXA okołostawowo w dawce 10 mg/kg.

Współpierwszorzędowymi punktami końcowymi były skorygowana o transfuzję obliczona utrata krwi po 72 godzinach oraz potrzeba przetoczenia koncentratu krwinek czerwonych. Analizę przeprowadzono zgodnie z zasadą intention-to-treat.

Najważniejsze wyniki

• Skorygowana o transfuzję obliczona utrata krwi była mniejsza po podaniu dostawowym: 537 ± 282 ml vs 754 ± 476 ml; średnia różnica 218 ml, 95% CI 43–393 ml; P = 0,019.
• Transfuzji wymagało 3/40 pacjentów (7,5%) w grupie dostawowej i 11/40 (27,5%) w grupie okołostawowej; RR dla grupy okołostawowej vs dostawowej 3,67; 95% CI 1,11–12,16; P = 0,037.
• Nieskorygowana obliczona utrata krwi, spadek hematokrytu i objętość z drenażu były podobne między grupami.
• W abstrakcie nie odnotowano objawowej zakrzepicy żył głębokich ani zatorowości płucnej.

Jak ortopeda może interpretować te wyniki?

Najbardziej praktyczny sygnał z tej pracy to niższa częstość transfuzji w grupie 3 g TXA dostawowo. Jednocześnie brak różnicy w kilku innych miarach krwawienia pokazuje, że wynik nie jest całkowicie jednokierunkowy. To raczej argument za dalszą standaryzacją lokalnych protokołów niż podstawa do stwierdzenia, że jedna droga podania jest uniwersalnie lepsza.

Ograniczenia

• Badanie obejmowało tylko 80 pacjentów, więc nie pozwala wiarygodnie oceniać rzadkich powikłań zakrzepowo-zatorowych.
• Porównano dwie konkretne dawki i dwie konkretne techniki miejscowe; wyniku nie można bezpośrednio przenosić na TXA dożylny, schematy łączone ani inne dawki.
• Stosunkowo wysoka częstość transfuzji w grupie okołostawowej może zależeć również od lokalnego progu transfuzji i charakterystyki populacji, których szczegółów publiczny abstrakt nie pozwala w pełni ocenić.
• Pełny tekst nie był legalnie dostępny bez ograniczeń podczas przygotowywania omówienia. Omówienie opiera się wyłącznie na abstrakcie.

Co może zmienić w praktyce — i czego badanie nie dowodzi?

Praca wzmacnia argument, że sposób miejscowego podania i dawka TXA mają znaczenie i warto analizować je jako element całego protokołu ograniczania utraty krwi w endoprotezoplastyce kolana. Nie dowodzi natomiast, że 3 g dostawowo powinno zastąpić wszystkie inne strategie, ani że jest bezpieczniejsze pod względem zakrzepowo-zatorowym — badanie było zbyt małe, by odpowiedzieć na to pytanie.

Piśmiennictwo

1. Konarski W, Derczyński M, Poboży K, Domańska-Poboża J, Poboży T. Tranexamic Acid Use in Total Hip Arthroplasty for Avascular Necrosis: A Single-Center Experience. Journal of Clinical Medicine. 2025;14(10):3399. DOI: 10.3390/jcm14103399. 2. Plangsiri K, Phimolthares S, Kasemkijwattana C, Kongmalai P. High-dose intra-articular versus weight-based peri-articular tranexamic acid in primary total knee arthroplasty: a randomized controlled trial. The Knee. Opublikowano online 18 sierpnia 2026. DOI: 10.1016/j.knee.2026.104605. PMID: 42617482.

Omówienie opiera się na publicznie dostępnym abstrakcie i metadanych.

← Nowinki i materiały dla lekarzy

Opracowanie: Tomasz Poboży - ortopeda.