STOPA I STAW SKOKOWY / PROTOKÓŁ POOPERACYJNY

Złamanie V kości śródstopia — rehabilitacja po operacji

Name: Złamanie V kości śródstopia — rehabilitacja po operacji
Creator: Tomasz Poboży
Published: 2026-10-19T13:03:23+02:00

Po operacyjnym leczeniu złamania V kości śródstopia. Główna ścieżka dotyczy zespolenia złamania Jonesa lub proksymalnego złamania trzonu; złamanie awulsyjne i rewizja braku zrostu wymagają opisanych modyfikacji.

Opracował Tomasz Poboży — ortopeda · Publikacja 19.10.2026

Dla lekarzy, fizjoterapeutów i pacjentów. Plan indywidualny wynikający z opisu operacji ma pierwszeństwo przed ramami czasu na tej stronie.

Najważniejsze zasady ochrony

Obciążanie: Po zespoleniu złamania Jonesa często stosuje się początkowo około 4 tygodni bez obciążania, następnie ostrożną progresję w walkerze. Nie zwiększaj nacisku wyłącznie dlatego, że ból jest mały; potrzebna jest ocena gojenia.
Orteza / unieruchomienie: Szyna/gips na początku, następnie walker według operatora.
Zakres ruchu: Ruch skokowego po zgodzie; bez forsowania przywiedzenia/inwersji i bez wczesnego oporu ewersji przy naprawie przyczepu ścięgna.

Przebieg rehabilitacji w skrócie

Ramy czasu są orientacyjne. Przejście dalej wymaga spełnienia kryteriów i zgody na dany poziom ruchu lub obciążania.

01
Ochrona zespolenia
0–4 tygodnie
Ochrona rany i ogniska złamania o zwiększonym ryzyku zaburzeń zrostu.
02
Ruch i ostrożny nacisk
Zwykle 4–6 tygodni
Powrót łagodnego ruchu i przygotowanie do chodu.
03
Chód po potwierdzeniu gojenia
Zwykle 6–12 tygodni
Odstawianie kul i walkera bez nawrotu bólu.
04
Kontrola i powrót do sportu
Od około 12 tygodni; według kryteriów
Bezpieczny powrót do aktywności bez ponownego złamania.

Pełna plansza rehabilitacji

Kliknij, aby powiększyć

Złamanie V kości śródstopia — rehabilitacja po operacji. Cztery etapy: Chód bez obciążania z dwiema kulami, Łagodny czynny ruch stawu skokowego, Nauka chodu w ochronie, Stanie jednonóż z asekuracją. Opracował Tomasz Poboży — ortopeda. — Własne ilustracje tego protokołu. Ćwiczenie z późniejszego etapu nie jest dozwolone tylko dlatego, że jest widoczne na planszy.

Pobierz cały protokół PDF (PL, 9 stron)

Pobierz pełną planszę PNG · Tekst i szczegóły ćwiczeń

Ćwiczenia — zobacz z bliska4 etapy • sposób wykonania • dawkowanie • kiedy przerwać

Każdy etap ma własną ilustrację. Opis poniżej jest tekstowym odpowiednikiem planszy. Dawki są przykładami startowymi do doboru z fizjoterapeutą; nie zastępują ograniczeń operatora.

Chód bez obciążania z dwiema kulami

Po instruktażu ustaw dwie kule przed sobą. Ciężar przenieś przez dłonie i sprawniejszą nogę; operowana stopa nie opiera się o podłoże. Nie wykonuj długich skoków. Przy zaburzeniach równowagi dobierz balkonik lub wózek.

Dawka do indywidualizacji: Tylko niezbędne, krótkie przejścia z odpoczynkiem; bez samodzielnego treningu schodów.
Kiedy zmniejszyć dawkę lub przerwać: Utrata równowagi lub przypadkowe obciążenie z nowym bólem — przerwij i skontaktuj się z prowadzącym.

Sprawdź ograniczenia i kryteria tego etapu →

Łagodny czynny ruch stawu skokowego

Usiądź, podeprzyj podudzie i zwolnij stopę do ruchu. Po uzyskaniu zgody na zdjęcie ortezy kieruj stopę spokojnie ku sobie i od siebie. Ruch wykonuj mięśniami, bez ciągnięcia ręcznikiem i bez dociskania przez drugą osobę.

Dawka do indywidualizacji: Punkt wyjścia do dobrania dawki: 5–10 wolnych powtórzeń, 3–5 krótkich sesji dziennie; tylko do dopuszczonego zakresu.
Kiedy zmniejszyć dawkę lub przerwać: Ostry ból, napięcie rany lub większy obrzęk po sesji — zmniejsz zakres i dawkę.

Sprawdź ograniczenia i kryteria tego etapu →

Nauka chodu w ochronie

Używaj zaleconej ortezy i dwóch kul. Wykonuj krótkie kroki, przenosząc przez operowaną stopę tylko dozwolony ciężar. Fizjoterapeuta dobiera wzorzec chodu do limitu; samo dotknięcie podłoża nie oznacza pełnego obciążania.

Dawka do indywidualizacji: Krótkie odcinki z przerwami; dystans zwiększaj przed tempem. Nie odstawiaj obu kul jednocześnie.
Kiedy zmniejszyć dawkę lub przerwać: Jeżeli wraca utykanie lub narasta ból i obrzęk, zmniejsz dystans i przywróć podparcie.

Sprawdź ograniczenia i kryteria tego etapu →

Stanie jednonóż z asekuracją

Po zgodzie na pełne obciążanie stań na operowanej nodze przy blacie. Dotykaj go dłonią, drugą stopę unieś niewysoko. Utrzymuj miednicę poziomo; kolana nie blokuj w przeproście.

Dawka do indywidualizacji: Przykładowo 3 próby po 10–20 sekund; najpierw twarde, stabilne podłoże.
Kiedy zmniejszyć dawkę lub przerwać: Przy bólu lub utracie kontroli wróć do stania obunóż. Nie zaczynaj od poduszki sensomotorycznej.

Sprawdź ograniczenia i kryteria tego etapu →

Dla kogo jest ten protokół

Nie obejmuje leczenia bez operacji ani urazu Lisfranca. Po rewizji, przeszczepie kostnym lub naprawie ścięgna strzałkowego krótkiego plan musi uwzględniać te procedury.

Przed rozpoczęciem potwierdź: datę i zakres operacji, rodzaj stabilizacji, dozwolone obciążanie, zasady zdejmowania ortezy, zakres ruchu i termin kontroli. Jeśli któregoś zalecenia brakuje, uzyskaj je od operatora przed progresją.

Pełny program etapami

01 · Ochrona zespolenia0–4 tygodnie

Cel: Ochrona rany i ogniska złamania o zwiększonym ryzyku zaburzeń zrostu.
Obciążanie: Typowa ścieżka Jonesa: początkowo bez obciążania. Wcześniejsze obciążanie jest wariantem wyłącznie po decyzji operatora.
Orteza / unieruchomienie: Szyna lub gips, następnie walker zgodnie z planem.
Ruch: Ruch biodra, kolana i wolnych palców; skokowy dopiero po zgodzie na zdjęcie ochrony.
Praca w tym etapie: Bezpieczny chód o kulach bez nacisku, kontrola obrzęku i aktywacja uda.
Kryteria dalszej progresji: Rana goi się, stabilizacja jest zachowana, operator dopuszcza kolejny poziom ochrony lub ruchu.

Zobacz ćwiczenie lub czynność tego etapu →

02 · Ruch i ostrożny naciskZwykle 4–6 tygodni

Cel: Powrót łagodnego ruchu i przygotowanie do chodu.
Obciążanie: Częściowe obciążanie w walkerze tylko po zgodzie; przy strefie 3, rewizji lub braku postępu zrostu kontynuuj dłuższą ochronę.
Orteza / unieruchomienie: Walker podczas dozwolonego chodzenia; zdejmowanie do ćwiczeń określa prowadzący.
Ruch: Czynne zgięcie grzbietowe i podeszwowe bez bólu bocznej krawędzi stopy. Bez gwałtownego skręcania.
Praca w tym etapie: Krótkie sesje ruchu; bez wspięć, biegu, podskoków i wzmacniania ewersji bez zgody.
Kryteria dalszej progresji: Kontrola około 6. tygodnia lub w wyznaczonym terminie: ocena tkliwości i obrazowania przed dalszym obciążaniem.

Zobacz ćwiczenie lub czynność tego etapu →

03 · Chód po potwierdzeniu gojeniaZwykle 6–12 tygodni

Cel: Odstawianie kul i walkera bez nawrotu bólu.
Obciążanie: Pełne obciążanie i przejście do obuwia dopiero przy wystarczającym zroście i zgodzie. Brak zrostu oznacza zmianę planu, nie kontynuowanie kalendarza.
Orteza / unieruchomienie: Stabilne obuwie po zgodzie; nie obciążaj zewnętrznej krawędzi stopy w celowym odwróceniu.
Ruch: Stopniowa ruchomość i lekki opór po ocenie kości oraz ewentualnej naprawy ścięgna.
Praca w tym etapie: Trening chodu i obunóż wykonywane zadania w podporze w dozwolonej dawce; bez przedwczesnych ćwiczeń udarowych.
Kryteria dalszej progresji: Bez tkliwości ogniska, prawidłowy chód, radiologiczny postęp zrostu i zgoda na większe wymagania.

Zobacz ćwiczenie lub czynność tego etapu →

04 · Kontrola i powrót do sportuOd około 12 tygodni; według kryteriów

Cel: Bezpieczny powrót do aktywności bez ponownego złamania.
Obciążanie: Bieg i zmiany kierunku dopiero po potwierdzeniu zrostu i ocenie siły. U zawodowych sportowców lub przy niejasnym zroście prowadzący może zlecić TK.
Orteza / unieruchomienie: Obuwie dobrane do aktywności; przy nawracającym przeciążeniu oceń ustawienie stopy.
Ruch: Ruch potrzebny do zadania bez bólu bocznej krawędzi stopy.
Praca w tym etapie: Równowaga na stabilnym podłożu, siła łydki i stopy, potem stopniowy powrót do obciążeń sportowych.
Kryteria dalszej progresji: Zrost, brak bólu, wydolność odpowiednia do dyscypliny i brak pogorszenia następnego dnia.

Zobacz ćwiczenie lub czynność tego etapu →

Jak dobierać dawkę

Zwiększaj jeden element naraz: liczbę powtórzeń, dystans, zakres albo opór. Ostry ból, utykanie lub wyraźnie większy obrzęk oznaczają konieczność zmniejszenia obciążenia. Oceń reakcję po ćwiczeniu oraz następnego dnia; utrzymujące się pogorszenie skonsultuj. Brak bólu nie zastępuje oceny zrostu.

Jeśli operator stosuje limit w kilogramach, zapisz konkretną wartość i czas obowiązywania. Nie przeliczaj samodzielnie zaleceń „według tolerancji” na kg. Nie dodawaj ciężaru do ćwiczenia bez zgody na opór.

Codzienne czynności i powrót do aktywności

Chodzenie i schody: Używaj pomocy, dopóki są potrzebne do przestrzegania limitu i utrzymania jakości chodu. Schody przećwicz z fizjoterapeutą; przy braku asekuracji lub poręczy wybierz bezpieczną alternatywę.
Prowadzenie samochodu: Powrót dopiero po ocenie zdolności do szybkiego, mocnego hamowania i bez leków pogarszających czujność. Strona operacji, skrzynia biegów, orteza i ograniczenia obciążania zmieniają decyzję; uzgodnij ją z prowadzącym i uwzględnij zasady ubezpieczenia.
Praca, odpoczynek i obrzęk: Praca siedząca wymaga możliwości zmiany pozycji i uniesienia nogi; praca stojąca lub fizyczna — tolerancji obciążenia i zadań. Obrzęk może utrzymywać się długo, ale nowy lub szybko narastający obrzęk wymaga oceny.
Rana i profilaktyka: Nie mocz niezagojonej rany, nie usuwaj samodzielnie drutów i nie zmieniaj zaleconej profilaktyki przeciwzakrzepowej. Leki, opatrunki, kompresję i pielęgnację blizny stosuj zgodnie z indywidualnym zaleceniem. Basen dopiero po całkowitym zamknięciu rany i zgodzie.
Powrót do biegu i sportu: Termin jest skutkiem gojenia i sprawności, a nie samodzielnym kryterium. Najpierw bezpieczny chód, siła, równowaga i tolerancja zadania; progresja bez istotnego pogorszenia następnego dnia.

Objawy alarmowe — kiedy szukać pomocy

Natychmiastowa pomoc: Nagła duszność, ból w klatce piersiowej, omdlenie lub krwioplucie: wezwij pomoc ratunkową. W Polsce i UE — 112; poza UE korzystaj z właściwego lokalnego numeru.
Pilna ocena tego samego dnia: Nowy jednostronny ból i obrzęk łydki; narastający ból mimo odpoczynku; gorączka z zaczerwienieniem lub wydzieliną z rany; rozejście rany; nowy uraz albo ból po przypadkowym obciążeniu.
Nie czekaj do planowej wizyty: Zimna, blada lub sina stopa, szybko narastające drętwienie, utrata ruchu palców albo bardzo silny narastający ból pod gipsem wymagają natychmiastowej oceny ratunkowej.

Warianty i komentarz kliniczny

Strefa 1: złamanie awulsyjne guzowatości — zwykle leczy się bez operacji. Po operacji zakres ochrony zależy od fragmentu i ewentualnej naprawy przyczepu ścięgna. Nie przenoś automatycznie schematu Jonesa.
Strefa 2: złamanie Jonesa na pograniczu przynasady i trzonu, sięgające stawu między IV i V kością śródstopia. Ma większe ryzyko zaburzeń zrostu niż typowe złamanie awulsyjne.
Strefa 3: proksymalne złamanie trzonu, często zmęczeniowe. Opóźniony zrost, brak zrostu i rewizja wymagają indywidualnie dłuższej ochrony i oceny czynników ryzyka.
Złamanie dalszej części trzonu lub szyjki V kości nie jest automatycznie złamaniem Jonesa. Terminologię ustal na podstawie obrazowania i opisu operacji.

Powiązane materiały

Piśmiennictwo i podstawa zaleceńZweryfikowane publikacje i ograniczenia dowodów

Fifth metatarsal fractures: an update on management, complications, and outcomes. EFORT Open Reviews. 2022. DOI: 10.1530/EOR-21-0025.
Republication of “Metatarsal Fractures”. Foot & Ankle Orthopaedics. 2023. DOI: 10.1177/24730114231193428.

Badania i opracowania wspierają decyzje o ochronie oraz progresji; nie walidują wszystkich pokazanych ćwiczeń ani ich przykładowych dawek. Szczegóły zabiegu, stan tkanek i indywidualny plan decydują o zastosowaniu.

Słowniczek

ROM: Zakres ruchomości stawu. Ruch czynny wykonują własne mięśnie; wspomagany odbywa się z dodatkową pomocą.
Bez obciążania: Bez przenoszenia ciężaru ciała przez operowaną stopę podczas stania i chodu.
Według tolerancji: Po zgodzie na ten wariant: obciążanie ograniczone objawami i jakością ruchu, w zaleconej ochronie. Nie jest zgodą na dowolny sport.
Walker: Tutaj: but/orteza unieruchamiająca. Balkonik do chodzenia to osobna pomoc.