Złamanie kompresyjne kręgu w osteoporozie

Złamanie kompresyjne kręgu może powstać po upadku, ale przy osteoporozie czasem dochodzi do niego po niewielkim urazie albo nawet podczas zwykłej czynności. Nie każde takie złamanie daje silny ból, dlatego część złamań kręgów jest rozpoznawana przypadkowo w badaniach wykonywanych z innego powodu.

Kiedy podejrzewać złamanie kręgu?

• nagły, miejscowy ból pleców u osoby z osteoporozą lub zwiększonym ryzykiem osteoporozy;
• ból pojawiający się po niewielkim upadku, pochyleniu lub podniesieniu ciężaru;
• nowa utrata wzrostu lub narastająca kifoza;
• długotrwałe leczenie glikokortykosteroidami;
• przebyte wcześniej złamanie niskoenergetyczne.

Silny ból po większym urazie, ból z objawami neurologicznymi, gorączką lub podejrzeniem choroby nowotworowej wymaga odrębnej, pilnej diagnostyki.

Jak ortopeda potwierdza rozpoznanie?

W wielu przypadkach pierwszym badaniem jest RTG. Rezonans magnetyczny może pomóc ocenić, czy złamanie jest świeże, oraz wyjaśnić niejednoznaczny obraz albo objawy neurologiczne. Tomografia komputerowa dobrze pokazuje szczegóły kostne i bywa potrzebna przy ocenie bardziej złożonego urazu. Dobór badania zależy od mechanizmu urazu, wieku, ryzyka osteoporozy i objawów.

Leczenie bólu i powrót do ruchu

Większość stabilnych osteoporotycznych złamań kręgów leczy się bez operacji. Celem jest opanowanie bólu, możliwie bezpieczne utrzymanie mobilności i stopniowy powrót do codziennej aktywności. Długotrwałe leżenie sprzyja utracie siły, pogorszeniu sprawności i kolejnym powikłaniom.

Ćwiczenia po okresie ostrego bólu powinny stopniowo wzmacniać mięśnie, w tym prostowniki grzbietu, i poprawiać równowagę oraz sprawność. Gorset nie jest automatycznie potrzebny każdemu pacjentowi; może być rozważany indywidualnie, ale nie ma podstaw, aby rutynowo zakładać, że przyspiesza zrost złamania.

Czy potrzebna jest wertebroplastyka lub kyfoplastyka?

Zabiegi polegające na przezskórnym podaniu cementu do trzonu kręgu nie są rutynowym leczeniem każdego bolesnego złamania osteoporotycznego. Aktualne wytyczne nie pokazują stałej korzyści pozwalającej zalecać je wszystkim pacjentom. W wybranych sytuacjach — zwłaszcza przy świeżym złamaniu i bardzo nasilonym bólu utrzymującym się mimo właściwego leczenia — zasadność procedury może być oceniana indywidualnie przez zespół zajmujący się kręgosłupem.

Złamanie kręgu to także sygnał do leczenia osteoporozy

Po złamaniu niskoenergetycznym ważne jest nie tylko leczenie samego bólu. Trzeba ocenić ryzyko kolejnych złamań, przyczyny osteoporozy, podaż wapnia i witaminy D, ryzyko upadków oraz wskazania do leczenia farmakologicznego. Niedawne złamanie kręgu istotnie zwiększa ryzyko kolejnego złamania, dlatego profilaktyki wtórnej nie należy odkładać.

Kiedy potrzebna jest pilna ocena?

Pilnej konsultacji wymaga narastające osłabienie kończyn, zaburzenie czucia, nowe problemy z kontrolą pęcherza lub jelit, szybko nasilający się ból po większym urazie albo objawy sugerujące zakażenie lub chorobę nowotworową. Złamanie związane z ubytkiem neurologicznym wymaga pilnej oceny specjalistycznej.

Piśmiennictwo

1. National Osteoporosis Guideline Group. Clinical guideline for the prevention and treatment of osteoporosis. NOGG 2024, updated December 2024.
2. Cho CH, Hwang SW, Mazanec DJ, et al. Guideline summary review: an evidence-based clinical guideline for the diagnosis and treatment of adults with osteoporotic vertebral compression fractures. Spine J. 2025;25(8):1670-1687.
3. Cho C, Hills J, Anderson P, et al. Appropriate use criteria for osteoporotic compression fractures. Spine J. 2025;25(8):1652-1669.