Zwężenie kanału kręgowego w odcinku lędźwiowym

Zwężenie kanału kręgowego w odcinku lędźwiowym oznacza zmniejszenie przestrzeni dla struktur nerwowych. Najczęściej jest skutkiem zmian zwyrodnieniowych narastających z wiekiem. Sam obraz zwężenia w rezonansie nie jest jednak jeszcze wskazaniem do leczenia — znaczenie ma to, czy odpowiada objawom pacjenta i rzeczywiście ogranicza jego funkcjonowanie.

Typowe objawy

• ból, ciężkość, drętwienie lub osłabienie jednej albo obu nóg podczas chodzenia lub dłuższego stania;
• zmniejszenie dolegliwości po odpoczynku, siadzie lub pochyleniu tułowia do przodu;
• ograniczenie dystansu marszu;
• czasem współistniejący ból dolnego odcinka pleców.

Taki obraz nazywa się chromaniem neurogennym. Trzeba odróżnić je między innymi od zaburzeń krążenia w kończynach dolnych, chorób biodra oraz neuropatii obwodowych.

Jak rozpoznaje się zwężenie kanału?

Podstawą jest wywiad i badanie kliniczne. Rezonans magnetyczny najlepiej pokazuje kanał kręgowy, zachyłki boczne i otwory międzykręgowe oraz stopień ucisku struktur nerwowych. Obrazowanie ma największą wartość wtedy, gdy odpowiada rozmieszczeniu objawów i pomaga podjąć decyzję o dalszym leczeniu.

Znaczne zwężenie opisane w MRI może występować u osoby z niewielkimi dolegliwościami, a umiarkowane zmiany mogą być bardzo istotne klinicznie u innego pacjenta. Dlatego nie leczy się samego obrazu badania. Zobacz także: Dlaczego nie operuje się wyniku rezonansu?

Leczenie zachowawcze

Jeżeli nie ma narastającego deficytu neurologicznego ani innych objawów alarmowych, postępowanie zwykle rozpoczyna się od leczenia nieoperacyjnego. Obejmuje ono edukację, dostosowanie aktywności, ćwiczenia ukierunkowane na poprawę tolerancji wysiłku i funkcji oraz leczenie przeciwbólowe dobrane indywidualnie. Ważnym celem jest utrzymanie możliwie dużej sprawności, a nie całkowite unikanie ruchu.

Blokady i inne procedury iniekcyjne nie powinny być traktowane jako automatyczny etap leczenia każdego przewlekłego bólu kręgosłupa. Ich sens zależy od rozpoznania, dominujących objawów i tego, czy wynik zabiegu może wpłynąć na dalszą decyzję terapeutyczną.

Kiedy rozważa się leczenie operacyjne?

Odbarczenie struktur nerwowych rozważa się zwykle wtedy, gdy objawy typowe dla stenozy istotnie ograniczają chodzenie i codzienne funkcjonowanie, a właściwie prowadzone leczenie nieoperacyjne nie daje wystarczającej poprawy. Zakres operacji zależy od miejsca zwężenia, stabilności kręgosłupa i współistniejących zmian. Nie każdy pacjent wymaga zespolenia kręgosłupa; samo istnienie zmian zwyrodnieniowych nie jest wystarczającym powodem do takiego zabiegu.

Objawy wymagające pilnej oceny

Pilnej diagnostyki wymagają między innymi szybko narastające osłabienie kończyn, nowe zaburzenia oddawania moczu lub stolca, drętwienie w okolicy krocza albo nagłe, obustronne ciężkie objawy neurologiczne. Mogą one świadczyć o znacznym ucisku struktur nerwowych, w tym o zespole ogona końskiego.

Co ortopeda chce wyjaśnić w tym materiale?

• stenoza lędźwiowa jest rozpoznaniem kliniczno-obrazowym, a nie samym wynikiem MRI;
• typowe jest pogorszenie podczas stania i chodzenia oraz poprawa po siadzie lub pochyleniu;
• leczenie dobiera się do stopnia ograniczenia funkcji i stanu neurologicznego;
• operację rozważa się przede wszystkim przy utrzymujących się, istotnych objawach odpowiadających miejscu zwężenia.

Piśmiennictwo

1. National Institute for Health and Care Excellence. Low back pain and sciatica in over 16s: assessment and management. NICE guideline NG59.
2. American College of Radiology. ACR Appropriateness Criteria® Low Back Pain.
3. Bussières A, et al. Non-Surgical Interventions for Lumbar Spinal Stenosis Leading To Neurogenic Claudication: A Clinical Practice Guideline. J Pain. 2021.