Dlaczego ortopeda pyta, którą ręką piszesz?

Pytanie o to, którą ręką piszesz, nie jest formalnością. Ręka dominująca zwykle wykonuje więcej zadań wymagających precyzji, ale druga ręka często stabilizuje przedmioty, przenosi ciężar albo wykonuje odmienne ruchy. Ta informacja pomaga interpretować siłę, zakres ruchu i sprawność — nie daje jednak prostego wzorca, według którego dominująca strona zawsze musi być lepsza.

Dominująca ręka to nie automatycznie „silniejsza ręka”

W grupach zdrowych osób ręka dominująca jest przeciętnie silniejsza, lecz różnica zależy od badanego ruchu, stawu, pracy, sportu i indywidualnych nawyków. Metaanaliza 87 badań wykazała średnio około 11,6% przewagi dominującej kończyny górnej, ale wyniki dla poszczególnych ruchów i okolic wahały się od około 2% do prawie 20%. To pokazuje, że popularna „reguła 10%” może być przybliżeniem dla grupy, lecz nie jest normą dla każdej osoby i każdego testu.

W innym badaniu obejmującym 229 dorosłych prawie co trzecia osoba uzyskała największą siłę chwytu ręką niedominującą. Próba była stosunkowo mała i niemal wszyscy uczestnicy byli praworęczni, więc wyniku nie należy przenosić bezpośrednio na każdego pacjenta. Dobrze ilustruje jednak, dlaczego pojedynczego pomiaru jednej ręki nie wystarczy interpretować według sztywnego schematu.

Co ta informacja zmienia podczas badania?

• Siła: różnica między stronami może być naturalna, ale może też wynikać z bólu, uszkodzenia ścięgna, problemu nerwowego, wcześniejszego urazu albo mniejszego używania ręki.
• Precyzja i szybkość: pisanie, zapinanie guzików czy posługiwanie się narzędziem nie zależy wyłącznie od maksymalnej siły chwytu.
• Zakres ruchu: niewielka asymetria może istnieć przed urazem, szczególnie przy powtarzalnej pracy lub sporcie.
• Znaczenie funkcjonalne: ten sam ubytek może mieć inne konsekwencje u osoby piszącej, grającej na instrumencie, pracującej narzędziami lub wykonującej zadania oburącz.

Dlaczego bada się obie strony?

Druga ręka jest cennym punktem odniesienia, ale nie idealną kopią ręki chorej sprzed urazu. Sama może mieć przebyty uraz, zmiany zwyrodnieniowe, osłabienie albo nietypowy sposób używania. Dlatego porównanie stron łączy się z wywiadem, badaniem czucia, oceną ruchu i pomiarem siły. Więcej o interpretacji takiego pomiaru: dlaczego ortopeda mierzy siłę mięśni?

Co warto powiedzieć poza tym, którą ręką piszesz?

Przydatne są informacje o ręce używanej do pracy, sportu i konkretnych czynności, bo dominacja może zależeć od zadania. Warto wspomnieć o wcześniejszych urazach obu kończyn, operacjach, ograniczeniach obecnych jeszcze przed aktualnym problemem oraz o tym, czy objawy występują po jednej czy po obu stronach. Taki kontekst pozwala oceniać funkcję konkretnej osoby, zamiast porównywać ją wyłącznie z uproszczoną regułą.

Źródła

• Foley RCA, Callaghan DH, Forman GN i wsp. A comprehensive scoping review and meta-analysis of upper limb strength asymmetry. Scientific Reports. 2025;15:4636. DOI: 10.1038/s41598-025-87413-w.
• Cuyul-Vásquez I, Castillo-Vejar L, Garrido-Muñoz N i wsp. One third of people exert greater handgrip strength with their non-dominant hand. Scientific Reports. 2026;16:1040. DOI: 10.1038/s41598-025-30659-1.

English version

Opracowanie: Tomasz Poboży - ortopeda.