Przejdź do treściDLA LEKARZY I FIZJOTERAPEUTÓW
Odwrócona endoprotezoplastyka stawu ramiennego — protokół rehabilitacji
Rehabilitacja po planowej, pierwotnej odwróconej endoprotezoplastyce stawu ramiennego (RSA) z powodu zwyrodnienia z nienaprawialnym uszkodzeniem stożka rotatorów, w szczególności ścięgna mięśnia nadgrzebieniowego. Protokół obejmuje zachowanie ciągłości mięśnia podłopatkowego oraz modyfikacje po jego odcięciu i refiksacji.
Obciążanie i używanie kończyny
W tym schemacie przez 12 tygodni bez podporu ciężarem ciała na operowanej ręce, także przy wstawaniu, używaniu kul i balkonika. Dźwiganie i opór wymagają osobnego dopuszczenia.
Pełne zalecenie ↓Orteza lub unieruchomienie
Bez refiksacji podłopatkowego: temblak głównie dla komfortu 7–14 dni. Po refiksacji: zwykle 4 tygodnie, do 6 według naprawy; nie mieszaj ścieżek.
Pełne zalecenie ↓Dozwolony ruch
Ruch zależy od podłopatkowego. Po refiksacji chroniona ER, brak czynnej IR przez 6 tygodni i oporowej IR przez 12 tygodni w tym wariancie.
Pełne zalecenie ↓Zgoda na ruch, obciążanie i odstawienie ortezy to odrębne decyzje. Dodatkowe naprawy mogą wymagać dłuższej ochrony.
Przebieg rehabilitacji w skrócie
O przejściu dalej decydują gojenie i kryteria funkcjonalne, nie sam kalendarz.
Plansze rehabilitacji
Ćwiczenia — zobacz z bliska
Czytaj pełne plansze razem z opisem wybranego etapu. Ćwiczenie pokazane dla późniejszej fazy nie jest dozwolone od początku.
Otwórz odpowiednią pełną planszę i powiększ wybrany fragment. Podgląd zachowuje wszystkie etapy i podpisy.
Jak wykonywać pokazane ćwiczenia?
Ilustracje przedstawiają przykładowe pozycje. Każde ćwiczenie wykonywać dopiero po dopuszczeniu odpowiedniego etapu. Po refiksacji podłopatkowego obowiązują jej ograniczenia, także gdy temblak jest już odstawiony.
| Ćwiczenie / pozycja | Wykonanie i dawka | Termin i ograniczenia |
|---|---|---|
| Podparcie w temblaku | Łokieć i całe przedramię spoczywają w temblaku, dłoń jest widoczna. Pasek nie uciska szyi. Kilka razy dziennie sprawdzić skórę i ułożenie; do ćwiczeń łokcia podeprzeć ramię drugą ręką. | Pierwsze 7–14 dni w ścieżce podstawowej; po refiksacji zasadniczo 4 tygodnie, do 6 tygodni według zaleceń. Desault tylko po zaleceniu operatora. |
| Ślizg przedramion po stole | Usiąść przy stole. Oprzeć przedramiona na ręczniku i łagodnie pochylić tułów, przesuwając ręce do przodu. Bark rozluźniony, bez wciskania dłoni w blat i bez unoszenia obręczy. Początkowo 5–10 powtórzeń, 3–5 razy dziennie. | Od pierwszych dni po instruktażu. Zakres według etapu. Po refiksacji ruch ma być bierny lub wspomagany, bez czynnego pchania operowaną ręką. |
| Wspomagane unoszenie w leżeniu | Położyć się na plecach, podeprzeć głowę i w pozycji wyjściowej łokieć. Zdrową ręką prowadzić operowaną, łokieć lekko zgięty. Wznosić dłonie przed sobą bez prowadzenia ramienia za tułów. Początkowo 5–10 powtórzeń, 3–5 razy dziennie. | Od pierwszych dni po instruktażu. Nie przekraczać ustalonego zakresu i nie używać zdrowej ręki do siłowego rozciągania. |
| Czynne unoszenie z krótką dźwignią | Zgiąć łokieć i unosić ramię do przodu, nieco na zewnątrz w płaszczyźnie łopatki. Zacząć w leżeniu, przejść do półsiadu i dopiero do pionu. Nie wzruszać barkiem i nie odchylać tułowia. 1–2 serie po 5–10 powtórzeń, 1–2 razy dziennie. | Przy zachowanym podłopatkowym rozwijać w 2.–6. tygodniu; po refiksacji od 6. tygodnia. Bez ciężarka. Obraz pokazuje późniejszą pozycję pionową. |
| Rotacja zewnętrzna z lekką taśmą | Łokieć zgięty i blisko boku. Obrócić przedramię na zewnątrz w małym zakresie, bez cofania łokcia i bez skrętu tułowia. Zdrowa ręka stabilizuje drugi koniec taśmy. 1–2 serie po 8–12 powtórzeń, 2–3 razy w tygodniu. | Od 8.–12. tygodnia po uzyskaniu kontroli czynnej i dopuszczeniu oporu. Po refiksacji nie rozciągać naprawy. Przy niewydolnych rotatorach zewnętrznych zmodyfikować ćwiczenie z terapeutą. |
| Łagodny podpór przy ścianie | Stanąć blisko ściany. Dłonie na wysokości klatki piersiowej, łokcie lekko zgięte. Przenieść niewielką część ciężaru na obie ręce bez głębokiego uginania łokci. 5–10 powtórzeń po 5 sekund, co drugi dzień. | Dopiero po 12. tygodniu i dopuszczeniu obciążania. Nie przechodzić bezpośrednio do pompek na podłodze ani podporu całym ciężarem ciała. |
Izometria naramiennego: po instruktażu delikatnie napinać mięsień przy podpartym ramieniu, bez widocznego ruchu i bez wypychania łokcia za tułów. Początkowo 5 napięć po 5 sekund, 1–2 razy dziennie. Nie wykonywać maksymalnych napięć ani ćwiczeń prowokujących punktowy ból kostny.
Zakres zastosowania i ochrona
Zakres zastosowania, ochrona ruchu i obciążanie
Cel: ograniczyć ból, odzyskać samodzielność i użyteczny zakres ruchu oraz stopniowo odbudować wydolność naramiennego i mięśni łopatki. Ćwiczyć również zachowane, funkcjonalne mięśnie stożka rotatorów, bez wymuszania ruchu, którego pacjent nie może kontrolować.
Protokół może być zastosowany także po RSA z powodu przewlekłego, nienaprawialnego uszkodzenia stożka bez zaawansowanego zwyrodnienia, po indywidualnej kwalifikacji operatora. Nie obejmuje operacji z powodu złamania, rewizji, transferów ścięgnistych ani rekonstrukcji wymagających odrębnej ochrony.
Ocena przed rehabilitacją: odczytać opis operacji i ustalić stan podłopatkowego, stabilność implantów i stawu, jakość kości, stan naramiennego i ewentualne dodatkowe procedury. Zapisać dozwoloną rotację zewnętrzną. Ocenić ranę, ból, obrzęk, czucie, ukrwienie i funkcję nerwu pachowego; odnotować wyjściowy zakres ruchu i sprawność, np. QuickDASH lub ASES. Przy niejasnym stanie podłopatkowego utrzymać ochronę jak po jego naprawie do wyjaśnienia.
| Element | Podłopatkowy zachowany | Podłopatkowy po refiksacji |
|---|---|---|
| Zaopatrzenie | Temblak podpierający łokieć i przedramię, głównie dla komfortu przez 7–14 dni. Odstawiać wcześniej, jeśli ból i kontrola kończyny na to pozwalają. | Temblak stabilizujący zasadniczo przez 4 tygodnie. Orteza typu Desault jest opcją, gdy operator zaleci większą kontrolę ruchu. Przy słabej jakości tkanek lub napiętej naprawie ochrona do 6 tygodni. |
| Zdejmowanie i noc | Od początku zdejmować do higieny, ćwiczeń i lekkiej samoobsługi. Początkowo w nocy stosować według komfortu i bezpieczeństwa ułożenia. | Zdejmować do higieny i zaleconych ćwiczeń. W okresie zaleconej ochrony stosować również w nocy; czas odstawienia określa operator. |
| Unoszenie | Ruch bierny i wspomagany od pierwszych dni; początkowo zwykle do około 90° i bez forsowania. Małe ruchy czynne w odciążeniu według kontroli. W 2.–6. tygodniu stopniowo zwiększać zakres. | Początkowo unoszenie bierne i wspomagane, zwykle do 90°. W 2.–6. tygodniu można łagodnie zwiększać zakres w granicach zaleceń, do około 120° bez napinania naprawy. Samodzielne unoszenie od 6. tygodnia. |
| Rotacje | Rotacja zewnętrzna w łagodnym, komfortowym zakresie zaakceptowanym przez operatora. Rotacja wewnętrzna przed tułowiem bez oporu. | Rotację zewnętrzną ograniczyć do wartości podanej przez operatora, zwykle maksymalnie 20–30° przez pierwsze 6 tygodni. Przy napiętej naprawie lub braku określonego limitu tylko do pozycji neutralnej do wyjaśnienia. Bez izolowanych ćwiczeń czynnej rotacji wewnętrznej przez 6 tygodni; bez oporowej rotacji wewnętrznej przez 12 tygodni. |
Wspólna ochrona: przez pierwsze 6 tygodni nie prowadzić ramienia za płaszczyznę tułowia i nie łączyć wyprostu z przywiedzeniem oraz rotacją wewnętrzną. Nie sięgać za plecy i nie wykonywać gwałtownych ruchów. Podczas leżenia podeprzeć łokieć, aby ramię nie opadało do tyłu.
Obciążanie: przez pierwsze 6 tygodni używać ręki wyłącznie do lekkich czynności blisko tułowia; nie nosić zakupów, nie ciągnąć ani nie pchać. Do 12. tygodnia nie podpierać się operowaną ręką, np. przy wstawaniu z krzesła lub łóżka, ani na kulach lub balkoniku. Przedramię może spoczywać na stole podczas ćwiczeń, ale nie należy naciskać na blat ani podtrzymywać w ten sposób tułowia.
Po 6. tygodniu stopniowo odzyskiwać funkcjonalny wyprost i ruch ręki za plecy, po kontroli i bez wymuszonego rozciągania. Przy osteoporozie, niepewnej stabilności, zaburzeniach neurologicznych lub nasilonym bólu ograniczyć tempo aktywacji i obciążania; uzgodnić zmodyfikowany harmonogram z operatorem.
Etapy i kryteria progresji
Etapy I–III: od operacji do 6. tygodnia
| Etap i cel | Postępowanie | Warunki progresji / ponowna ocena |
|---|---|---|
| I · Dni 0–3 Ochrona i bezpieczna samodzielność | Dobrać temblak, nauczyć higieny, ubierania i wstawania bez podpierania się operowaną ręką. Ruch palców, nadgarstka i łokcia. Łagodne ustawienie łopatki. Po ustąpieniu blokady i odzyskaniu kontroli rozpocząć ruch bierny i wspomagany. Przy zachowanym podłopatkowym dopuszczalne małe ruchy czynne w odciążeniu. | Prawidłowe czucie i ukrwienie, ból pozwalający na ćwiczenia, bezpieczny chód i zrozumienie ograniczeń. Nowy deficyt neurologiczny lub problem rany wymaga oceny. |
| II · Dni 4–14 Łagodna ruchomość i samoobsługa | Krótkie sesje ruchowe 3–5 razy dziennie, początkowo po 5–10 powtórzeń. Ślizg przedramion po stole i wspomagane unoszenie w leżeniu. Kontrola łopatki bez silnego ściągania barków. W ścieżce podstawowej ograniczać używanie temblaka; po refiksacji utrzymać ochronę. Kontrola rany około 10.–14. dnia. | Rana goi się prawidłowo; brak narastającego obrzęku i poczucia wysuwania się stawu. Objawy po ćwiczeniach wracają do poziomu wyjściowego najpóźniej następnego dnia. |
| III · Tygodnie 2–6 Kontrola ruchu i aktywacja mięśni | Przy zachowanym podłopatkowym rozwijać czynne unoszenie: leżenie → półsiad → pozycja pionowa, z krótką dźwignią. Od 2. tygodnia można włączyć łagodną, bezbolesną izometrię naramiennego po ocenie terapeuty. Po refiksacji nadal dominują ruchy bierne i wspomagane; nie ćwiczyć czynnej rotacji wewnętrznej. Bez ciężarków, podporów i siłowego rozciągania. | Kontrola około 6. tygodnia przed rozszerzeniem aktywności. Zagojona rana, zmniejszający się ból, brak niestabilności i punktowego bólu wyrostka barkowego. Pacjent wykonuje dotychczasowe ćwiczenia bez nasilonych kompensacji i reakcji utrzymującej się następnego dnia. |
Zakres 90° we wczesnym etapie i około 120° w kolejnych tygodniach służy prowadzeniu łagodnej progresji. Nie wymuszać osiągnięcia wartości kątowej kosztem bólu, napięcia naprawy lub unoszenia całej obręczy barkowej. Po refiksacji nie przekraczać ustalonego limitu rotacji zewnętrznej.
Etapy IV–V: od 6. tygodnia i powrót do aktywności
| Etap | Cele i działania | Warunki progresji |
|---|---|---|
| IV · Tygodnie 6–12 | Po kontroli rozwijać ruch czynny i funkcjonalny zakres. Po refiksacji rozpocząć samodzielne unoszenie i łagodną czynną rotację wewnętrzną bez oporu. Stopniowo poszerzać rotację zewnętrzną. W 6.–8. tygodniu ćwiczyć kontrolę przeciw grawitacji; mały opór zewnętrzny wprowadzać w 8.–12. tygodniu. Ćwiczyć naramienny, łopatkę i zachowane rotatory zewnętrzne. | Bezbolesna kontrola w dostępnym zakresie, bez wyraźnego unoszenia barku i odchylania tułowia. Brak bólu spoczynkowego narastającego po wysiłku, niestabilności i miejscowej tkliwości kostnej. Nadal bez oporu dla naprawionego podłopatkowego; nie podpierać się operowaną ręką. |
| V · Od 12. tygodnia | Zwiększać wytrzymałość i obciążenie zadaniowe. Po ocenie naprawy włączyć lekki opór rotacji wewnętrznej. Rozpocząć łagodny podpór przy ścianie i stopniowe przenoszenie części ciężaru. Trenować sięganie, przenoszenie lekkich przedmiotów i zadania zawodowe. Aktywności rekreacyjne angażujące bark rozwijać zwykle w 4.–6. miesiącu. | Dobra kontrola czynna, funkcjonalny zakres właściwy dla zadania, tolerancja powtarzalnych ruchów i brak pogorszenia następnego dnia. Zgodę na większe obciążenie, pracę fizyczną i sport ustalać oddzielnie. |
Siła, koordynacja i propriocepcja
Od początku uczyć świadomego ustawienia łopatki i spokojnego toru ruchu. Od około 6. tygodnia wprowadzać utrzymanie ramienia w zadanym położeniu z podparciem, celowane sięganie i bardzo lekkie zaburzenia równowagi kończyny pod kontrolą terapeuty. Zmniejszać podparcie i zwiększać długość dźwigni dopiero po opanowaniu zadania. Ćwiczenia w podporze rozpoczynać po 12. tygodniu.
Ćwiczenia oporowe rozpocząć od 1–2 serii po 8–12 spokojnych powtórzeń, 2–3 razy w tygodniu, z co najmniej 1 dniem przerwy między sesjami. Zwiększać kolejno jakość ruchu, liczbę powtórzeń i dopiero opór. Po refiksacji każdy opór rotacji wewnętrznej pozostaje wyłączony do upływu 12 tygodni.
Powrót do sportu: pacjent wykonuje ruchy właściwe dla dyscypliny bez bólu, utraty kontroli i lęku przed niestabilnością, toleruje stopniowo wydłużany trening oraz nie ma pogorszenia w ciągu kolejnych 24 godzin. Oceniać siłę w odniesieniu do wymagań zadania; nie wymagać automatycznie symetrii ze zdrowym barkiem. Najpierw ćwiczenia techniczne, potem część treningu, następnie pełna aktywność rekreacyjna.
Codzienne czynności i kontrole
Codzienne czynności dostosowujemy do dozwolonego ruchu barku i łokcia, dźwigania oraz podporu. Zdjęcie temblaka nie oznacza zgody na noszenie ciężarów ani prowadzenie samochodu. Szczegółowe zalecenia poniżej opisują kryteria i wyjątki.
Codzienna aktywność, odpoczynek i powrót do sportu
| Aktywność | Termin i warunki |
|---|---|
| Jedzenie, telefon, pisanie i higiena | Lekkie czynności przed tułowiem od pierwszych dni, z podpartym łokciem. Po refiksacji przez pierwsze 6 tygodni bez aktywnego przyciągania i sięgania operowaną ręką. Ubierać najpierw operowaną kończynę, rozbierać ją na końcu; nie wkładać ręki za plecy. |
| Praca przy komputerze | Krótkie okresy z podpartym przedramieniem według tolerancji. Regularna praca biurowa zwykle po 2–4 tygodniach, z przerwami i dostosowaniem stanowiska. |
| Samochód | Ocena gotowości od 6. tygodnia; zwykle powrót w 6.–12. tygodniu. Bez temblaka, bez leków pogarszających sprawność; wymagane sprawne użycie obu rąk, pasów, biegów i możliwość szybkiego manewru awaryjnego. Sam upływ czasu nie wystarcza. |
| Prace domowe i dźwiganie | Przez pierwsze 6 tygodni tylko lekkie przedmioty blisko tułowia. W 6.–12. tygodniu stopniowo lekkie prace domowe. Większe obciążenia od 3. miesiąca po ocenie; ciężka praca fizyczna zwykle wymaga co najmniej 6 miesięcy i osobnej kwalifikacji. |
| Podpieranie się przy wstawaniu; kule i balkonik | Do 12. tygodnia nie podpierać się operowaną ręką przy wstawaniu z krzesła lub łóżka ani na kulach lub balkoniku. Wstawać z użyciem nóg i nieoperowanej ręki. Jeśli pacjent nie może chodzić bez obustronnej podpory, indywidualny plan mobilizacji jest konieczny przed wypisem. |
| Rower na zewnątrz | Około 3.–4. miesiąca, po odzyskaniu pewnego kierowania i hamowania. Początkowo krótka, równa trasa; unikać terenu i sytuacji z ryzykiem upadku. |
| Pływanie | Łagodny powrót około 3.–4. miesiąca, przy zagojonej ranie i wystarczającej kontroli ruchu. Objętość zwiększać w 4.–6. miesiącu. Bez skoków do wody i wyciągania się z basenu na operowanej ręce. |
| Sport rekreacyjny angażujący bark | Zwykle 4.–6. miesiąc po spełnieniu kryteriów. Golf i sporty rakietowe zaczynać od krótkich, spokojnych ruchów. Mocne uderzenia, rzuty i długie serie ruchów nad głową wymagają odrębnej oceny. |
| Duże ciężary i sporty kontaktowe | Nie stanowią rutynowego celu rehabilitacji po RSA. Ciężkie wyciskanie nad głowę, szarpnięcia, uderzenia i sporty z dużym ryzykiem upadku wymagają indywidualnej decyzji operatora; upływ 6 miesięcy nie oznacza automatycznej zgody. |
Bezpieczne poruszanie się: sposób chodzenia i korzystania ze schodów dostosować do równowagi i ogólnej sprawności. Poręczy używać nieoperowaną ręką; w razie potrzeby zapewnić asekurację.
Sen i odpoczynek: początkowo pozycja na plecach lub półsiedząca, z poduszką pod łokciem i przedramieniem. Na nieoperowanym boku podpierać operowaną kończynę przed tułowiem. Nie leżeć na operowanym barku, dopóki ucisk powoduje ból lub zakłóca ochronę naprawy. Nie ciągnąć pacjenta za operowaną rękę podczas zmiany pozycji.
Objawy alarmowe
Leczenie bólu i sygnały alarmowe
Stosować leczenie przeciwbólowe według zaleceń pooperacyjnych. Chłodzenie przez tkaninę przez 10–15 minut może ograniczać ból i obrzęk; sprawdzać skórę i nie chłodzić obszaru o zaburzonym czuciu. Po blokadzie regionalnej chronić nieczującą kończynę przed urazem, uciskiem i skrajną temperaturą.
Reakcja na ćwiczenia: dopuszczalne jest niewielkie, przemijające uczucie napięcia. Ostry ból, wyraźne nasilanie bólu z kolejnymi powtórzeniami lub pogorszenie utrzymujące się następnego dnia oznaczają zbyt duże obciążenie. Zmniejszyć zakres, liczbę powtórzeń lub opór; przy utrzymujących się objawach skontaktować się z operatorem.
| Objaw | Działanie |
|---|---|
| Nowy, punktowy ból wyrostka barkowego lub grzebienia łopatki; nagłe pogorszenie unoszenia | Przerwać wzmacnianie i obciążanie, podeprzeć kończynę. Pilna ocena operatora pod kątem reakcji przeciążeniowej lub złamania zmęczeniowego. Nie rozćwiczać bólu; prawidłowe wczesne RTG nie wyklucza problemu. |
| Nagły silny ból, deformacja lub wrażenie przemieszczenia stawu | Przerwać ćwiczenia, pozostawić kończynę w wygodnym podparciu i pilnie skierować do oceny. Nie podejmować próby nastawiania ani sprawdzania zakresu na siłę. |
| Narastające zaczerwienienie, wyciek z rany, gorączka lub pogorszenie po wcześniejszej poprawie | Pilny kontakt z operatorem w celu oceny zakażenia lub zaburzenia gojenia. |
| Nowe lub nasilające się drętwienie, osłabienie ręki, znaczny obrzęk kończyny | Sprawdzić, czy zaopatrzenie nie uciska, i uzyskać pilną ocenę. Zimna, blada lub sina ręka wymaga natychmiastowej pomocy. |
| Duszność, ból w klatce piersiowej, omdlenie | Wezwać pomoc ratunkową. Nie kontynuować rehabilitacji. |
W zagrożeniu życia natychmiast wezwij pomoc: 112 w Polsce i Unii Europejskiej, a poza UE lokalny numer alarmowy. Numer 112 na planszach odnosi się do UE.
Piśmiennictwo
Piśmiennictwo
- Torrens C, González-García C, Díez-Izquierdo M, et al. Three-week immobilization vs. no immobilization in primary reverse total shoulder arthroplasty: a randomized controlled trial Journal of Shoulder and Elbow Surgery. 2025;34(11):2543-2549. doi:10.1016/j.jse.2025.02.015.
- Jacquot A, Cuinet T, Peduzzi L, et al. Deltopectoral approach without subscapularis detachment for reverse shoulder arthroplasty. Technique and results of a safe and reproducible subscapularis-sparing approach JSES Reviews, Reports, and Techniques. 2025;5(1):14-21. doi:10.1016/j.xrrt.2024.09.006.
- Kornuijt A, de Vries L, van der Weegen W, et al. Direct active rehabilitation after reverse total shoulder arthroplasty: an international multicentre prospective cohort safety study with 1-year follow up BMJ Open. 2023;13(4):e070934. doi:10.1136/bmjopen-2022-070934.
- Hagen MS, Allahabadi S, Zhang AL, et al. A randomized single-blinded trial of early rehabilitation versus immobilization after reverse total shoulder arthroplasty Journal of Shoulder and Elbow Surgery. 2020;29(3):442-450. doi:10.1016/j.jse.2019.10.005.
- Edwards PK, Ebert JR, Joss B, et al. A randomised trial comparing two rehabilitation approaches following reverse total shoulder arthroplasty Shoulder & Elbow. 2021;13(5):557-572. doi:10.1177/1758573220937394.
- Engel NM, Holschen M, Schorn D, et al. Results after primary reverse shoulder arthroplasty with and without subscapularis repair: a prospective-randomized trial Arch Orthop Trauma Surg. 2023;143(1):255-264. doi:10.1007/s00402-021-04024-6.
- Hasan S, McGee A, Garofolo G, et al. Changes in Driving Performance Following Shoulder Arthroplasty The Journal of Bone and Joint Surgery. 2016;98(17):1471-1477. doi:10.2106/jbjs.15.00162.
- Kim HG, Kim SH, Kim SC, et al. Return to Sports Activity After Reverse Total Shoulder Arthroplasty Orthopaedic Journal of Sports Medicine. 2023;11(11):23259671231208959. doi:10.1177/23259671231208959.
- Su F, Kucirek N, Goldberg D, et al. Incidence, risk factors, and complications of acromial stress fractures after reverse total shoulder arthroplasty Journal of Shoulder and Elbow Surgery. 2024;33(1):65-72. doi:10.1016/j.jse.2023.06.008.
Komentarz kliniczny i zasady korzystania
Komentarz
Zachowanie ciągłości podłopatkowego pozwala oprzeć rehabilitację na wczesnym, kontrolowanym ruchu i krótkim używaniu temblaka. Po odcięciu i refiksacji o tempie decyduje także gojenie ścięgna: czas ochrony, limit rotacji zewnętrznej i odroczenie oporowej rotacji wewnętrznej muszą być zapisane w zaleceniach. Orteza Desault pozostaje opcją ochrony naprawy, gdy wymaga tego sytuacja kliniczna.
Ruch czynny nie jest równoznaczny z gotowością do dźwigania lub podpierania się operowaną ręką. Siłę i wytrzymałość naramiennego rozwijać stopniowo, uwzględniając jakość kości oraz tolerancję wyrostka barkowego i grzebienia łopatki. Przy osteoporozie początek oraz dawkę ćwiczeń czynnych i oporowych uzgodnić indywidualnie; nie stosować automatycznie przyspieszonej ścieżki.
Celem jest funkcja potrzebna w życiu codziennym i wybranej aktywności. Nie wymuszać pełnego zakresu anatomicznego barku ani symetrii siły. Możliwość odzyskania rotacji zależy również od zachowanych mięśni. Utrzymujący się brak czynnego unoszenia pomimo dostępnego ruchu biernego wymaga oceny przyczyny, zamiast zwiększania oporu.
Na każdej kontroli zapisać ból, zakres czynny i bierny, jakość ruchu, tolerancję zadań oraz odpowiedź następnego dnia. Zmieniać jeden parametr obciążenia naraz. Niespełnienie kryteriów oznacza utrzymanie etapu lub jego cofnięcie i ponowną ocenę.