Przejdź do treściDLA LEKARZY I FIZJOTERAPEUTÓW
Operacyjne leczenie niestabilności łokcia — protokół rehabilitacji
Ochrona operowanych tkanek, ruch i stopniowy powrót do codziennej aktywności. Wybierz etap odpowiedni do wykonanego zabiegu i aktualnych zaleceń.
Obciążanie i używanie kończyny
Wczesna faza: bez dźwigania i podpór. Po LCL unikaj szpotawienia, po MCL koślawienia; dodatkowe złamania zmieniają program.
Pełne zalecenie ↓Orteza lub unieruchomienie
Szyna, następnie często orteza zawiasowa. Stabilny łuk ruchu, blokadę wyprostu i termin odblokowania wyznacza operator.
Pełne zalecenie ↓Dozwolony ruch
Zgięcie/wyprost i pozycja przedramienia zależą od naprawionych więzadeł. Nie odblokowuj samodzielnie ortezy i nie forsuj wyprostu.
Pełne zalecenie ↓Zgoda na ruch, obciążanie i odstawienie ortezy to odrębne decyzje. Dodatkowe naprawy mogą wymagać dłuższej ochrony.
Przebieg rehabilitacji w skrócie
O przejściu dalej decydują gojenie i kryteria funkcjonalne, nie sam kalendarz.
Plansze rehabilitacji
Ćwiczenia — zobacz z bliska
Czytaj pełne plansze razem z opisem wybranego etapu. Ćwiczenie pokazane dla późniejszej fazy nie jest dozwolone od początku.
Otwórz odpowiednią pełną planszę i powiększ wybrany fragment. Podgląd zachowuje wszystkie etapy i podpisy.
Instrukcje ćwiczeń i ich progresję znajdziesz w opisach etapów wskazanych powyżej.
Zakres zastosowania i ochrona
1. Informacje potrzebne przed rozpoczęciem rehabilitacji
Sprawdź: naprawa czy rekonstrukcja; kompleks boczny LCL/LUCL, przyśrodkowy MCL/UCL czy obie strony; użycie taśmy wzmacniającej; zabiegi kostne i na nerwie łokciowym. Operujący ortopeda powinien podać stabilny łuk ruchu, dozwoloną rotację przedramienia, ustawienia ortezy i termin obciążania. Brak tych danych wymaga kontaktu z operatorem przed progresją. [1],[2]
2. Ochrona zależna od operowanych więzadeł
LCL/LUCL — strona boczna: unikaj sił szpotawiących, unoszenia niepodpartego ramienia bokiem i połączenia wyprostu z supinacją. Do ćwiczeń często wybiera się pronację lub ustawienie neutralne, zgodnie z oceną śródoperacyjną. Rotację zwykle ćwiczy się przy łokciu zgiętym około 90°. [2],[3]
MCL/UCL — strona przyśrodkowa: unikaj koślawienia i ruchów rzutowych. Supinacja może zwiększać stabilność w izolowanej niewydolności MCL, ale wynik badania biomechanicznego nie stanowi uniwersalnego zalecenia po każdej rekonstrukcji. Po naprawie obu stron pozycję określa operator. [4]
Etapy i kryteria progresji
3. Pierwsze dni i tygodnie 0–2
Początkowo szyna lub orteza, potem zwykle orteza zawiasowa. Temblak może poprawiać komfort, ale nie zastępuje zleconej ochrony. Ruch łokcia rozpoczyna się, gdy pozwalają na to stabilność i rana — często w pierwszych dniach lub po kontroli w pierwszym–drugim tygodniu. [1],[3]
Kontroluj obrzęk, ranę, czucie i ruch palców. Ćwicz dłoń oraz nadgarstek, jeśli dodatkowe zabiegi na to pozwalają. Fizjoterapeuta dobiera krótkie, częste sesje ruchu czynnego lub wspomaganego; nie dociska stawu do granicy bólu. Bez dźwigania i podpierania ciężaru ciała.
4. Tygodnie 2–6 — rozszerzanie bezpiecznego zakresu
Regularna fizjoterapia i ćwiczenia domowe pomagają ograniczyć przykurcz. Kontroluj zwłaszcza wyprost, ale respektuj jego czasową blokadę. Nie odblokowuj ortezy na własną rękę.
W protokołach spotyka się początkową blokadę wyprostu około 30–60° i stopniowe zbliżanie do pełnego wyprostu około 6. tygodnia. To przykłady, a nie obowiązkowy harmonogram. Zgięcie również musi mieścić się w stabilnym łuku. [2],[3]
Nie wykonuj siłowego rozciągania, zwisów, pompek ani prób „sprawdzania stabilności”. Jeśli po ćwiczeniach wyraźnie narastają ból, obrzęk lub sztywność utrzymująca się następnego dnia, zmniejsz dawkę i skonsultuj program.
5. Tygodnie 6–12 — odzyskiwanie funkcji i siły
Po potwierdzeniu gojenia i stabilności stopniowo odstawiaj ortezę zgodnie z zaleceniami. Wprowadzaj lekkie czynności oraz ćwiczenia z małym oporem, często około 6.–8. tygodnia. Obejmują one łokieć, przedramię, chwyt i kontrolę łopatki, bez obciążania więzadeł w niekorzystnym kierunku. [2],[3]
Nie ma jednego bezpiecznego limitu kilogramów dla wszystkich napraw. Rekonstrukcja z przeszczepem i zabiegi towarzyszące mogą wymagać wolniejszej progresji. Podpory wprowadza się później, po osobnej zgodzie; zwykle nie wcześniej niż około 10.–12. tygodnia po izolowanej rekonstrukcji bocznej. [2]
6. Po 3 miesiącach — praca i sport
Zwiększaj wytrzymałość i obciążenia zadaniowe stopniowo. Kryteria to: wygojone tkanki, funkcjonalny bezbolesny zakres, brak obrzęku i uczucia niestabilności, odpowiednia siła oraz kontrola ruchu. Sama data nie oznacza gotowości.
Po rekonstrukcji LUCL powrót do sportu zwykle rozważa się od około 6 miesięcy. Po rekonstrukcji UCL u sportowców rzucających pełny powrót do rywalizacji często trwa około 12–14 miesięcy; wcześniej realizuje się odrębny program rzutowy. [2],[5]
Naprawa z taśmą wzmacniającą może mieć szybszy harmonogram niż rekonstrukcja, ale nie uprawnia do samodzielnego przyspieszania rehabilitacji. [6]
Codzienne czynności i kontrole
Codzienne czynności dostosowujemy do dozwolonego ruchu stawów, dźwigania, chwytu oraz podporu. Zakończenie unieruchomienia nie oznacza zgody na noszenie ciężarów ani prowadzenie samochodu. Szczegółowe zalecenia poniżej opisują kryteria i wyjątki.
Objawy alarmowe
7. Objawy alarmowe i kontrole
Pilna ocena: nowa deformacja lub podejrzenie zwichnięcia, zimna lub blada dłoń, narastające drętwienie albo osłabienie palców. Kontakt z operatorem także przy gorączce, wycieku z rany, nasilającym się zaczerwienieniu, gwałtownym bólu lub bolesnym przeskakiwaniu z uczuciem uciekania stawu. Nie próbuj samodzielnie nastawiać łokcia.
Pierwsza kontrola zwykle w ciągu 1–2 tygodni; kolejne przed zmianą ochrony i rozpoczęciem większych obciążeń. Przy zabiegach kostnych progresja zależy również od obrazu gojenia.
W zagrożeniu życia natychmiast wezwij pomoc: 112 w Polsce i Unii Europejskiej, a poza UE lokalny numer alarmowy. Numer 112 na planszach odnosi się do UE.
Dodatkowe uwagi o zakresie
Celem jest odzyskanie stabilnego, sprawnego łokcia bez utrwalenia sztywności. Ruch rozpoczynamy wcześnie, ale wyłącznie w zakresie bezpiecznym dla wykonanej naprawy. Fizjoterapeuta uczy techniki i nadzoruje stopniowe zwiększanie zakresu oraz obciążenia.
Piśmiennictwo
Piśmiennictwo
- AAOS. Recurrent and Chronic Elbow Instability. OrthoInfo.
- Ohio State University Wexner Medical Center. Lateral Ulnar Collateral Ligament Reconstruction. 2023.
- Verstuyft L, Caekebeke P, van Riet R. Postoperative rehabilitation in elbow surgery. J Clin Orthop Trauma. 2021;20:101479.
- Armstrong AD, et al. Rehabilitation of the medial collateral ligament-deficient elbow: an in vitro biomechanical study. J Hand Surg Am. 2000;25(6):1051–1057.
- Hospital for Special Surgery. UCL Tear (Tommy John Injury).
- Wilk KE, et al. Repair of the Ulnar Collateral Ligament of the Elbow: Rehabilitation Following Internal Brace Surgery. J Orthop Sports Phys Ther. 2019;49(4):253–261.
Publikacje i odnośniki sprawdzono 18.10.2026. Istnienie publikacji nie potwierdza każdej dawki ani terminu. Schematy instytucjonalne i przykłady wymagają indywidualizacji.
Komentarz kliniczny i zasady korzystania
8. Komentarz kliniczny
Trzeba równocześnie zapobiegać sztywności i chronić gojące się więzadła. Priorytetem jest regularny, dobrze prowadzony ruch w stabilnym zakresie. Wczesny powrót do pełnego wyprostu nie może odbywać się kosztem rozciągnięcia naprawy. Narastający deficyt ruchu wymaga wczesnej oceny, nie zwiększania siły rozciągania.