Szycie ścięgna Achillesa — protokół rehabilitacji

Przed rozpoczęciem ustal lokalizację zerwania, technikę naprawy, pozycję stawu skokowego zaleconą do ochrony, sposób obciążania, zastosowaną ortezę lub unieruchomienie, procedury towarzyszące i plan kontroli. Sprawdź czucie, ukrwienie, obrzęk, stan rany, ruch kolana i biodra oraz możliwość bezpiecznego poruszania się z pomocą.

W przypadku napraw przyczepowych, przewlekłych rekonstrukcji, transferów ścięgien, awulsji kostnych albo rewizji stosuj schemat określony przez operatora zamiast automatycznie przenosić ten protokół.

Powrót do biegania powinien być kryterialny, nie kalendarzowy. Potrzebne są m.in. pełne obciążanie bez bólu, kontrolowany chód, dobra tolerancja wspięć na palce i odpowiednia siła oraz wytrzymałość łydki. W praktyce bieganie i sport wracają zwykle po kilku miesiącach, często około 4–9 miesięcy lub później zależnie od dyscypliny i funkcji.

Przed sportem wymagającym biegu, zmian kierunku i skoków wprowadza się stopniowo ćwiczenia plyometryczne, kontrolowane lądowania i zadania specyficzne dla dyscypliny. Nie ma jednego uniwersalnego testu, który samodzielnie dopuszcza każdego pacjenta do sportu.

Orteza typu walker z klinami piętowymi lub inne zalecone unieruchomienie utrzymuje stopę w zgięciu podeszwowym. Obciążanie kończyny odbywa się wyłącznie według zaleceń operatora — może być częściowe lub narastające zależnie od naprawy.

Kontroluj obrzęk i tolerancję chodzenia. Wykonuj ruchy palców stopy oraz ćwiczenia kolana i biodra, jeśli są dozwolone. Nie wykonuj zgięcia grzbietowego stawu skokowego ani biernego rozciągania ścięgna.

Kontynuuj walker z klinami. Stopniowo zwiększaj obciążanie, gdy zostało dopuszczone i wzorzec chodu pozostaje kontrolowany. Redukcja klinów powinna odbywać się etapami zgodnie z planem zespołu prowadzącego.

Kontrolowany ruch stawu skokowego prowadź od zgięcia podeszwowego w kierunku pozycji neutralnej. Nie przekraczaj pozycji neutralnej 0° w zgięcie grzbietowe w tym okresie, jeśli operujący ortopeda nie zaleci inaczej. Nie stosuj agresywnego rozciągania łydki ani wymuszonego zgięcia grzbietowego.

Kontynuuj stopniową redukcję klinów i dąż do pełnego obciążania, jeśli chód jest prawidłowy, ból i obrzęk są kontrolowane, a naprawa goi się prawidłowo. Wprowadź czynny ruch stawu skokowego w bezbolesnym zakresie, nadal bez agresywnego końcowego zgięcia grzbietowego.

Przejście do zwykłego obuwia może wymagać czasowego podwyższenia pięty. Termin i wysokość podpiętki wynikają z kontroli operatora i jakości chodu.

Rozwijaj prawidłowy wzorzec chodu, siłę mięśni łydki i stabilizację kończyny. Program może obejmować wspięcia na palce obunóż, początkowo z podparciem, rower stacjonarny, ćwiczenia równowagi i zadania w zamkniętych łańcuchach kinematycznych.

Obciążenie zwiększaj stopniowo. Brak bólu podczas ćwiczenia nie jest samodzielnym powodem do gwałtownego zwiększenia zakresu zgięcia grzbietowego ani intensywności rozciągania.

Progresja obejmuje wspięcia obunóż, a następnie jednonóż, poprawę wytrzymałości łydki, równowagi i propriocepcji oraz zadania funkcjonalne. Zwiększaj liczbę powtórzeń, zakres i obciążenie osobno, obserwując reakcję w dniu ćwiczeń i następnego dnia.

Utrzymujące się wyraźne osłabienie wspięcia, narastający obrzęk lub pogorszenie jakości chodu są powodem do modyfikacji programu i ponownej oceny.