Przejdź do treściDLA LEKARZY I FIZJOTERAPEUTÓW
Złamanie dalszego końca kości ramiennej — protokół rehabilitacji
Ochrona operowanych tkanek, ruch i stopniowy powrót do codziennej aktywności. Wybierz etap odpowiedni do wykonanego zabiegu i aktualnych zaleceń.
Obciążanie i używanie kończyny
Bez dźwigania, pchania, ciągnięcia i podporu do oceny gojenia. Sam 6. tydzień nie daje zgody na opór; większe obciążenia po potwierdzonym zroście.
Pełne zalecenie ↓Orteza lub unieruchomienie
Szyna lub temblak według stabilności i rany, zwykle krótkotrwale. Orteza zawiasowa nie jest obowiązkowa przy każdym stabilnym zespoleniu.
Pełne zalecenie ↓Dozwolony ruch
Odróżnij zachowany triceps, jego naprawę i osteotomię wyrostka łokciowego. Czynny wyprost po osteotomii/naprawie wymaga wyraźnego dopuszczenia.
Pełne zalecenie ↓Zgoda na ruch, obciążanie i odstawienie ortezy to odrębne decyzje. Dodatkowe naprawy mogą wymagać dłuższej ochrony.
Przebieg rehabilitacji w skrócie
O przejściu dalej decydują gojenie i kryteria funkcjonalne, nie sam kalendarz.
Plansze rehabilitacji
0–2 tygodnie: podparcie i ruch palców. 2–6 tygodni: dozwolony ruch wspomagany. 6–12 tygodni: kontrola gojenia przed oporem; zwykle nie wcześniej niż 8–12 tygodni, po ocenie. Po 12. tygodniu: stopniowa funkcja dopiero przy odpowiednim zroście. Po osteotomii lub naprawie tricepsa wymagane są odrębne ograniczenia wyprostu. Obraz konsultacji jest ilustracją, nie zdjęciem RTG pacjenta.
Ćwiczenia — zobacz z bliska
Czytaj pełne plansze razem z opisem wybranego etapu. Ćwiczenie pokazane dla późniejszej fazy nie jest dozwolone od początku.
Otwórz odpowiednią pełną planszę i powiększ wybrany fragment. Podgląd zachowuje wszystkie etapy i podpisy.
Instrukcje ćwiczeń i ich progresję znajdziesz w opisach etapów wskazanych powyżej.
0–2 tygodnie: podparcie i ruch palców. 2–6 tygodni: dozwolony ruch wspomagany. 6–12 tygodni: kontrola gojenia przed oporem; zwykle nie wcześniej niż 8–12 tygodni, po ocenie. Po 12. tygodniu: stopniowa funkcja dopiero przy odpowiednim zroście. Po osteotomii lub naprawie tricepsa wymagane są odrębne ograniczenia wyprostu. Obraz konsultacji jest ilustracją, nie zdjęciem RTG pacjenta.
Zakres zastosowania i ochrona
1. Założenia i informacja dla fizjoterapeuty
Podstawą protokołu jest stabilne zespolenie obu kolumn dalszego końca kości ramiennej. Celem jest bezpieczna ruchomość, ochrona gojenia i stopniowy powrót funkcji. Układ płyt równoległy lub prostopadły sam w sobie nie wyznacza tempa rehabilitacji.
Przed pierwszą sesją należy ustalić z opisu operacji: stabilność zespolenia, wykonanie i sposób zespolenia osteotomii, zachowanie lub naprawę tricepsa, dodatkowe uszkodzenia oraz indywidualne ograniczenia. Operujący ortopeda określa dozwolony zakres, możliwość czynnego wyprostu i ewentualne stosowanie ortezy. [1]
2. Bez osteotomii a z osteotomią — co się zmienia?
Bez osteotomii, z zachowanym przyczepem tricepsa: można zwykle wcześnie prowadzić ruch czynny wspomagany, a następnie czynny w dozwolonym zakresie, bez dodatkowego oporu. Należy nadal chronić złamanie przed obciążaniem.
Z osteotomią wyrostka łokciowego: gojenia wymaga także miejsce przecięcia wyrostka. Rodzaj jego zespolenia i ocena śródoperacyjna warunkują ochronę aparatu wyprostnego. Nie wprowadzaj samodzielnie czynnego wyprostu przeciw grawitacji; operator powinien wyraźnie określić, czy jest dozwolony. Do tego czasu stosuj wyprost wspomagany w odciążeniu. Nie wykonuj wyprostu z oporem ani forsownego biernego zgięcia.
Bez osteotomii, ale po odwarstwieniu lub naprawie tricepsa: obowiązuje dodatkowa ochrona jego naprawy. Sam brak osteotomii nie jest zgodą na swobodne ćwiczenia wyprostne. Nie narzucamy wszystkim pacjentom jednakowego zakazu czynnego wyprostu przez określoną liczbę tygodni — ustala go operator. [1],[2]
Etapy i kryteria progresji
3. Pierwsze dni do końca 2. tygodnia
Cel: kontrola bólu i obrzęku, ochrona rany oraz rozpoczęcie bezpiecznego ruchu.
- Temblak lub szyna krótkotrwale, zgodnie z zaleceniem operatora i stanem tkanek miękkich. Nie przedłużaj unieruchomienia samodzielnie. Orteza zawiasowa nie jest obowiązkowa u każdego pacjenta ze stabilnym zespoleniem.
- W odpoczynku podpieraj całą kończynę, unosząc dłoń; unikaj ucisku na ranę i tył łokcia. Wykonuj ruchy palców i nadgarstka.
- W pierwszych dniach, po dopuszczeniu przez operatora: łagodne zgięcie i wyprost czynny wspomagany w odciążeniu oraz obracanie przedramienia. Fizjoterapeuta dobiera pozycję i uczy ćwiczeń domowych.
- Krótki ruch wielokrotnie w ciągu dnia jest lepszy niż jedna intensywna sesja. Liczbę powtórzeń dobierz do tolerancji; ból ani obrzęk nie powinny narastać po ćwiczeniach.
- Bez ciężarków, taśm, podpór i ćwiczeń siłowych. Lekkie czynności samoobsługi tylko w zakresie dopuszczonym przez operatora.
Ruch rozpoczyna się możliwie wcześnie, ale stan rany, dodatkowe naprawy i stabilność mają pierwszeństwo przed kalendarzem. [1],[3]
4. Tygodnie 2.–6. — utrzymanie i odzyskiwanie ruchomości
Kontynuuj regularną fizjoterapię i samodzielne ćwiczenia według instruktażu. Stopniowo zwiększaj zgięcie, wyprost oraz nawracanie i odwracanie przedramienia. Zwracaj uwagę na wyprost — narastający deficyt wymaga korekty programu, a nie forsownego rozciągania.
Nie stosuj gwałtownych mobilizacji, długiej dźwigni ani pokonywania twardego, bolesnego oporu. Przy narastającej sztywności lub zahamowaniu postępów skontaktuj się z operatorem. Ewentualne szynowanie redresyjne dobiera się indywidualnie po ocenie gojenia.
Nadal bez dźwigania, pchania, ciągnięcia i podpierania ciężaru ciała. Dotyczy to także wstawania z fotela, używania kul lub balkonika z obciążaniem operowanej kończyny. Po osteotomii lub naprawie tricepsa nadal obowiązują indywidualne zasady wyprostu. [2],[3]
5. Tygodnie 6.–12. — kontrola gojenia przed obciążeniem
Przekroczenie 6. tygodnia nie oznacza automatycznej zgody na wzmacnianie. Kontynuuj ruch bez obciążenia. Operator ocenia bolesność, stabilność, funkcję i RTG.
Ćwiczenia z oporem można wprowadzać po potwierdzeniu dostatecznego postępu gojenia; w zaleceniach AO jest to zwykle najwcześniej około 8.–12. tygodnia od urazu. Termin może być późniejszy. Po osteotomii ocena obejmuje oba miejsca gojenia. [2]
Po zgodzie operatora fizjoterapeuta zaczyna od małego oporu i krótkich serii, stopniowo rozwijając siłę i kontrolę ruchu. Wyprost z oporem wymaga dodatkowo zgody wynikającej ze stanu tricepsa i osteotomii. Nie przypisujemy jednej dopuszczalnej masy w kilogramach wszystkim pacjentom.
7. Kontrole i kryteria przejścia do kolejnego etapu
Proponowany harmonogram kontroli do indywidualizacji: około 10.–14. dnia — rana i plan ćwiczeń; około 6. i 12. tygodnia — ocena kliniczna oraz RTG według decyzji operatora. W przypadku osteotomii trzeba oceniać również jej zrost.
- Większy zakres ruchu: dobra tolerancja, brak pogorszenia rany, brak narastającego bólu i obrzęku oraz zgoda wynikająca z naprawionych struktur.
- Początek wzmacniania: dostateczne gojenie w ocenie operatora i RTG, stabilne zespolenie oraz spełnione warunki ochrony tricepsa.
- Większe obciążenia i podpory: potwierdzony zrost, sprawność odpowiednia do zadania i zgoda operatora.
Nie wymagamy osiągnięcia identycznego zakresu kątowego w konkretnym tygodniu u każdego pacjenta.
6. Po 12. tygodniu — funkcja, praca i sport
Zwiększaj obciążenia dopiero po potwierdzeniu zrostu i dopuszczeniu przez operatora. Wprowadzaj stopniowo ćwiczenia funkcjonalne, wytrzymałościowe i zadania związane z pracą. Podpory i przenoszenie ciężaru ciała na operowaną kończynę wymagają pewnego zrostu. [2]
Powrót do ciężkiej pracy, sportu kontaktowego lub ryzyka upadku zależy również od siły, kontroli i użytecznej ruchomości. Nie wyznaczamy jednej daty powrotu dla wszystkich. Prowadzenie samochodu wymaga bezpiecznej kontroli pojazdu, braku ograniczającego unieruchomienia i leków upośledzających sprawność oraz zgody lekarza.
Poprawa może trwać wiele miesięcy. Po złożonym złamaniu niewielki deficyt wyprostu może pozostać mimo prawidłowego leczenia. Celem jest możliwie dobra funkcja bez przeciążania gojących się struktur. [3]
Codzienne czynności i kontrole
Codzienne czynności dostosowujemy do dozwolonego ruchu stawów, dźwigania, chwytu oraz podporu. Zakończenie unieruchomienia nie oznacza zgody na noszenie ciężarów ani prowadzenie samochodu. Szczegółowe zalecenia poniżej opisują kryteria i wyjątki.
Objawy alarmowe
8. Kiedy przerwać ćwiczenia i skontaktować się z lekarzem?
Pilna ocena: narastający ból, nowy uraz, nagła utrata możliwości ruchu, wyraźne przeskoczenie z bólem, wyciek z rany, gorączka lub rozszerzające się zaczerwienienie.
Zgłoś nowe lub nasilające się drętwienie palca małego i serdecznego, osłabienie dłoni albo trudności w poruszaniu palcami — mogą wymagać oceny nerwów. [3]
Natychmiastowa pomoc: zimna lub blada dłoń, gwałtownie narastający obrzęk, silny nieustępujący ból lub nagłe znaczne zaburzenia czucia i ruchu. Przerwij ćwiczenia i zgłoś się do pilnej pomocy medycznej.
W zagrożeniu życia natychmiast wezwij pomoc: 112 w Polsce i Unii Europejskiej, a poza UE lokalny numer alarmowy. Numer 112 na planszach odnosi się do UE.
Dodatkowe uwagi o zakresie
Wczesny, regularny ruch pomaga ograniczyć sztywność łokcia. Stabilne zespolenie umożliwia ćwiczenia bez obciążenia, ale nie zastępuje zrostu kości. Rehabilitację prowadź z fizjoterapeutą, zgodnie z zakresem ruchu i ochroną tkanek określonymi przez operatora.
Piśmiennictwo
Piśmiennictwo
- AO Surgery Reference. ORIF — Plate fixation. Complete and multifragmentary articular fracture of the distal humerus. Aftercare.
- AO Surgery Reference. ORIF — Plate fixation. Complete articular fracture, simple articular, fragmentary metaphyseal. Aftercare.
- AAOS. Distal Humerus Fractures of the Elbow. OrthoInfo.
Publikacje i odnośniki sprawdzono 18.10.2026. Istnienie publikacji nie potwierdza każdej dawki ani terminu. Schematy instytucjonalne i przykłady wymagają indywidualizacji.