Kołnierz trzpienia a ryzyko złamania okołoprotezowego po bezcementowej endoprotezie biodra

English version: Stem collars and periprosthetic fracture risk after uncemented hip arthroplasty

W The Journal of Arthroplasty opublikowano 24 sierpnia 2026 r. analizę Swiss National Joint Registry dotyczącą jednego z praktycznie ważnych problemów endoprotezoplastyki biodra u starszych kobiet: ryzyka złamania okołoprotezowego przy bezcementowej fiksacji trzpienia. Najciekawszy wynik dotyczy obecności kołnierza trzpienia.

Dlaczego ta praca jest ciekawa?

Bezcementowe trzpienie są szeroko stosowane także u pacjentek w starszym wieku, choć właśnie w tej grupie ryzyko okołoprotezowego złamania kości udowej jest szczególnie istotne. Pytanie brzmi więc nie tylko „cement czy bez cementu?”, ale również: czy konkretny element konstrukcji trzpienia może zmieniać bezpieczeństwo bezcementowej implantacji.

Pytanie badawcze i metodologia

Autorzy wykorzystali dane Swiss National Joint Registry (SIRIS) z lat 2012–2024. Do analizy włączono kobiety w wieku co najmniej 70 lat operowane z powodu choroby zwyrodnieniowej stawu biodrowego. Oceniono dziewięć modeli bezcementowych trzpieni, z których każdy miał ponad 1000 implantacji. Łącznie analizowano 32 874 pacjentki; średni wiek wynosił 76 lat, a średnie BMI 26,5.

Porównywano warianty konstrukcyjne trzpieni: z kołnierzem i bez kołnierza, standardowy i zwiększony offset, różne kąty szyjkowo-trzonowe oraz względną długość trzpienia. Punktem końcowym była rewizja z powodu okołoprotezowego złamania kości udowej (PFF). Jako populację odniesienia wykorzystano również THA z cementowaną fiksacją trzpienia. Analiza wieloczynnikowa korygowała wyniki o cechy pacjentek i implantów.

Najważniejsze wyniki

• Rewizja z powodu PFF po bezcementowej THA: 0,5% vs 0,2% w grupie cementowanej (p<0,001).
• Duża zmienność między bezcementowymi trzpieniami: częstość PFF wymagających rewizji wynosiła od 0,1% do 1,1% zależnie od modelu.
• Trzpienie z kołnierzem: 0,1% rewizji z powodu PFF vs 0,6% dla wariantów bez kołnierza.
• Skorygowany iloraz szans dla trzpienia z kołnierzem: OR 0,08; 95% CI 0,03–0,27; p<0,001.
• Offset, kąt szyjkowo-trzonowy i względna długość trzpienia: w tej analizie nie były związane z ryzykiem PFF.

Jak ortopeda może interpretować te wyniki?

Najważniejszy sygnał jest prosty: u kobiet ≥70 lat leczonych bezcementową THA obecność kołnierza trzpienia była silnie związana z mniejszym ryzykiem rewizji z powodu złamania okołoprotezowego. Różnica bezwzględna była niewielka, ale klinicznie istotna, ponieważ PFF w tej grupie pacjentek jest poważnym powikłaniem i często prowadzi do dużej operacji rewizyjnej.

Jednocześnie dane nie podważają faktu, że w surowym porównaniu populacja z cementowaną fiksacją miała niższą częstość rewizji z powodu PFF niż grupa bezcementowa. Praca raczej pomaga odpowiedzieć na pytanie, jaki typ trzpienia może być rozsądniejszy, jeżeli operator wybiera fiksację bezcementową u starszej kobiety.

Najważniejsze ograniczenia

• to badanie rejestrowe, a nie randomizowane — nie można z niego wyprowadzić związku przyczynowego;
• możliwy jest residual confounding, m.in. związany z jakością kości, techniką operacyjną, doborem implantu i selekcją pacjentek;
• punktem końcowym była rewizja z powodu PFF, a nie wszystkie okołoprotezowe złamania;
• wynik dotyczy kobiet ≥70 lat operowanych z powodu choroby zwyrodnieniowej i nie powinien być automatycznie przenoszony na młodszych pacjentów, mężczyzn ani inne wskazania;
• analiza obejmowała konkretne modele trzpieni obecne w szwajcarskim rejestrze, więc „kołnierz” nie jest jedyną różnicą między wszystkimi implantami na rynku.

Co ta praca może zmienić — i czego nie dowodzi?

Może skłaniać do większej ostrożności przy wyborze bezkołnierzowego trzpienia bezcementowego u starszych kobiet i wzmacnia argument za konstrukcją z kołnierzem, jeśli decydujemy się na fiksację bezcementową. Nie dowodzi jednak, że trzpień z kołnierzem jest lepszy od cementowanego ani że sama obecność kołnierza eliminuje ryzyko złamania. Nie rozstrzyga również innych ważnych wyników, takich jak aseptyczne obluzowanie, PROMs czy przeżycie implantu w długiej obserwacji.

Źródło

Ladurner A, Kramer M, Giesinger K, Zdravkovic V. Collared, Uncemented Stems Markedly Reduce Periprosthetic Femoral Fracture Risk in Women ≥ 70 Years: A Swiss National Registry Study. The Journal of Arthroplasty. Published online 24 August 2026. DOI: 10.1016/j.arth.2026.08.037. PMID: 42637028. Strona publikacji w The Journal of Arthroplasty.

Opracowanie przygotowano na podstawie publicznie dostępnego abstraktu i metadanych PubMed oraz strony wydawcy.

Opracowanie: Tomasz Poboży - ortopeda.