Przejdź do treściBadanie zwraca uwagę dużą różnicą w wyniku WOMAC, ale nie pozwala jeszcze uznać lasera wysokoenergetycznego za standard leczenia choroby zwyrodnieniowej kolana. Porównano go z ultradźwiękami leczniczymi, a nie z pozorowanym zabiegiem ani z samymi ćwiczeniami. To istotnie zawęża interpretację.
Dlaczego ta praca jest ciekawa?
Fizykoterapia bywa dołączana do ćwiczeń u pacjentów z gonartrozą, choć korzyść poszczególnych metod pozostaje niepewna. Randomizowane badanie z Tajlandii, opublikowane 8 września 2026 r., porównało laser wysokoenergetyczny (HILT, high-intensity laser therapy) z ultradźwiękami leczniczymi. Autorzy odnotowali różnicę znacznie większą niż przyjęty próg minimalnie ważnej zmiany, co czyni wynik interesującym — i zarazem wymagającym szczególnie uważnej oceny projektu.
Pytanie i metodologia
Do jednoośrodkowego badania włączono 66 dorosłych z chorobą zwyrodnieniową kolana. Uczestników losowo przydzielono w stosunku 1:1 do HILT albo ultradźwięków leczniczych; obie metody stosowano jako uzupełnienie ćwiczeń dwa razy w tygodniu przez sześć tygodni. Osoba oceniająca wyniki nie znała przydziału do grupy.
Głównym punktem końcowym była zmiana całkowitego wyniku WOMAC po 12 tygodniach od zakończenia terapii. Autorzy przyjęli 10 punktów jako przybliżony próg minimalnie ważnej zmiany. Analizę przeprowadzono zgodnie z zasadą zamiaru leczenia. Badanie zarejestrowano retrospektywnie, już po jego rozpoczęciu.
Wyniki
Średnia poprawa WOMAC wyniosła 40,0 punktów w grupie HILT i 8,2 punktu w grupie ultradźwięków. Skorygowana różnica między grupami wyniosła −27,7 punktu (95% CI od −39,0 do −16,5; p<0,001). W analizach wtórnych większą poprawę w grupie HILT obserwowano również w bólu, funkcji i jakości życia, a efekt utrzymywał się do 12 tygodni po zakończeniu zabiegów.
Jak ortopeda może interpretować te wyniki?
Wielkość różnicy jest trudna do zignorowania, lecz badanie odpowiada na węższe pytanie, niż może sugerować sam nagłówek: HILT w połączeniu z ćwiczeniami wypadł lepiej niż ultradźwięki w połączeniu z ćwiczeniami. Nie wiadomo, jaka część efektu wynikała z działania lasera, a jaka z różnicy oczekiwań, kontaktu terapeutycznego lub słabego efektu leczenia w grupie porównawczej.
Warto też pamiętać, że WOMAC i pozostałe główne wyniki są zgłaszane przez pacjenta. Zaślepienie osoby oceniającej nie usuwa ryzyka związanego z tym, że uczestnicy i terapeuci najpewniej rozpoznawali stosowaną metodę.
Ograniczenia
- mała, jednoośrodkowa próba i krótki okres obserwacji;
- brak grupy pozorowanego zabiegu lub samych ćwiczeń;
- retrospektywna rejestracja protokołu;
- próg ważnej zmiany zastosowano jako przybliżenie, a nie wartość zwalidowaną dla tej konkretnej populacji i porównania;
- wyniki wtórne miały charakter eksploracyjny;
- duży efekt z pojedynczego ośrodka wymaga niezależnego powtórzenia.
Co może zmienić w praktyce — i czego badanie nie dowodzi?
Praca daje wiarygodny wstępny sygnał, że HILT może być wartościowym dodatkiem do ćwiczeń u części pacjentów z gonartrozą. Uzasadnia większe badanie z pozorowanym zabiegiem, dłuższą obserwacją i oceną kosztów. Nie dowodzi jednak przewagi nad samymi ćwiczeniami, trwałego wpływu na przebieg choroby ani zasadności rutynowego finansowania tej metody. Nie pozwala też ustalić, którzy pacjenci odniosą największą korzyść.
Źródło
Ninlerd C, Benjakulsap N, Amornsupak C i wsp. Efficacy of high-intensity laser therapy versus ultrasound therapy in patients with knee osteoarthritis: a randomized controlled trial. Lasers Med Sci. 2026;41(1):219. DOI: 10.1007/s10103-026-05019-8. PubMed.
Opracowanie: Tomasz Poboży - ortopeda.