Ścięgna i entezopatie

Czym różni się tendinopatia od entezopatii?

Tendinopatia dotyczy ścięgna, a entezopatia jego przyczepu do kości. W praktyce te obszary częściowo się nakładają, a nazwa rozpoznania zależy od miejsca zmian i obrazu klinicznego. Nie każdy ból w pobliżu ścięgna oznacza jego chorobę — podobne objawy mogą pochodzić ze stawu, kaletki, nerwu, kości albo tkanek sąsiednich.

Najczęstsze problemy

• Ścięgna pośladkowe i ból bocznej części biodra — dolegliwości często nasilają się podczas leżenia na boku, chodzenia po schodach lub dłuższego obciążania.
• Więzadło rzepki — „kolano skoczka” — ból zwykle wiąże się z bieganiem, skakaniem i innymi dynamicznymi obciążeniami.
• Ścięgno półbłoniaste — jedna z możliwych przyczyn bólu po tylno-przyśrodkowej stronie kolana.
• Ścięgno Achillesa — typowe są ból i sztywność związane z obciążaniem; nagły trzask i wyraźna utrata siły wymagają oceny pod kątem zerwania.
• Ścięgno piszczelowe tylne — ból i obrzęk po przyśrodkowej stronie kostki mogą współistnieć z osłabieniem funkcji łuku stopy.
• Ścięgna strzałkowe — przy bólu za kostką boczną ważne jest różnicowanie tendinopatii, uszkodzenia i niestabilności ścięgien.
• Rozcięgno podeszwowe — częsta przyczyna bólu pięty, szczególnie przy pierwszych krokach po odpoczynku.
• Łokieć tenisisty i łokieć golfisty — przeciążeniowe problemy przyczepów ścięgnistych w okolicy łokcia.
• Ścięgno głowy długiej bicepsa — jedna z możliwych przyczyn bólu przedniej części barku.

Jak ortopeda rozpoznaje problem ścięgna?

Najważniejsze są miejsce bólu, sposób jego wywoływania, historia obciążenia i badanie kliniczne. Obrazowanie dobiera się do konkretnego pytania. USG dobrze pokazuje wiele powierzchownie położonych ścięgien i przyczepów, pozwala też badać wybrane struktury dynamicznie. MRI może być potrzebne przy zmianach głębiej położonych, podejrzeniu rozległego uszkodzenia albo wtedy, gdy trzeba ocenić również staw i inne tkanki. RTG bywa ważne, gdy trzeba ocenić kość, zwapnienia, przyczep lub współistniejące zmiany stawowe.

Nie każdy nieprawidłowy obraz ścięgna w USG lub rezonansie jest przyczyną bólu. Wynik badania trzeba zestawić z objawami i badaniem pacjenta.

Jak wygląda leczenie?

W wielu tendinopatiach podstawą postępowania jest odpowiednio dobrana modyfikacja obciążenia i stopniowe odzyskiwanie zdolności ścięgna do przenoszenia sił. Całkowity długotrwały odpoczynek nie jest uniwersalnym rozwiązaniem. Program ćwiczeń, tempo zwiększania obciążenia i czas powrotu do aktywności zależą od lokalizacji problemu, jego nasilenia, czasu trwania objawów i wymagań pacjenta.

Leki przeciwbólowe, ortezy, modyfikacja obuwia, iniekcje, fala uderzeniowa lub leczenie operacyjne mogą mieć zastosowanie w wybranych sytuacjach, ale nie istnieje jeden schemat odpowiedni dla wszystkich ścięgien. Decyzja o procedurze powinna wynikać z konkretnego rozpoznania i wcześniejszego przebiegu leczenia, a nie wyłącznie z opisu badania obrazowego.

Kiedy problem może wymagać innej diagnostyki?

Ból w okolicy przyczepów ścięgnistych bywa przeciążeniowy, ale czasem może być elementem choroby zapalnej. Jeżeli dolegliwości dotyczą wielu przyczepów, występują obustronnie, towarzyszy im długotrwała sztywność poranna, obrzęk stawów, łuszczyca, zapalenie błony naczyniowej oka, choroba zapalna jelit lub inne objawy ogólne, diagnostyka nie powinna ograniczać się do samego miejscowego leczenia ścięgna.

Z kolei nagły uraz z trzaskiem, krwiakiem, deformacją albo wyraźną utratą siły może oznaczać ostre naderwanie lub zerwanie. Takie sytuacje są omawiane w dziale Urazy i wymagają odrębnej oceny.

Co pokazało badanie 667 pacjentów?

W badaniu współautorskim Tomasza Pobożego obejmującym 667 kolejnych dorosłych zgłaszających się z bólem kończyn dolnych nieprawidłowości entez lub ścięgien potwierdzono w USG u 22,8% badanych. Najczęściej dotyczyły ścięgna pośladkowego średniego i rozcięgna podeszwowego. To dane z rzeczywistej praktyki ambulatoryjnej — nie oznaczają, że USG powinno być wykonywane automatycznie przy każdym bólu kończyny, ale pokazują, że patologie ścięgien i przyczepów są częstym elementem diagnostyki różnicowej.

Przeczytaj polskie omówienie badania.

Piśmiennictwo

1. Poboży T, Janowski K, Domański P, et al. The Hidden Burden of Entheseal Pathology in Lower-Limb Pain: A Real-World Ultrasound Study of 667 Adults. Mayo Clin Proc Innov Qual Outcomes. 2026;10(4):100734. DOI: 10.1016/j.mayocpiqo.2026.100734.

Materiał ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnego badania ani rozpoznania.