Łokieć tenisisty – objawy, leczenie i kiedy potrzebne jest USG?

Autor:

2026-09-08

Łokieć tenisisty to przeciążeniowa tendinopatia przyczepu ścięgien prostowników nadgarstka po zewnętrznej stronie łokcia. Typowy jest ból przy mocnym chwytaniu, podnoszeniu przedmiotu, odkręcaniu słoika, używaniu narzędzi albo prostowaniu nadgarstka przeciw oporowi. Z tenisem nazwa ma więcej wspólnego niż większość pacjentów — problem często dotyczy osób wykonujących powtarzalną pracę ręką.

W większości przypadków nie potrzebujemy operacji. Najważniejsze jest prawidłowe rozpoznanie, rozsądna modyfikacja obciążeń i stopniowe odbudowanie tolerancji ścięgna na wysiłek. USG może być bardzo pomocne, ale nie musi być wykonywane rutynowo u każdej osoby z typowym obrazem klinicznym.

Gdzie boli przy łokciu tenisisty?

Ból znajduje się zwykle w okolicy nadkłykcia bocznego kości ramiennej — czyli po zewnętrznej stronie łokcia — i może promieniować kilka centymetrów w dół przedramienia. Najczęściej nasila się podczas:

zaciskania dłoni i mocnego chwytu,
podnoszenia przedmiotu z wyprostowanym łokciem,
prostowania nadgarstka lub palców przeciw oporowi,
odkręcania słoika, używania śrubokręta lub innych narzędzi,
gry w sporty rakietowe, treningu siłowego albo powtarzalnej pracy ręką.

Może pojawić się również osłabienie chwytu. Objawy najczęściej narastają stopniowo, bez jednego wyraźnego urazu.

Czy to naprawdę „stan zapalny”?

Nie w prostym znaczeniu tego słowa. Nazwa „zapalenie nadkłykcia bocznego” jest nadal używana, ale w przewlekłych przypadkach dominuje obraz przeciążeniowo-degeneracyjny ścięgna: zaburzenie struktury włókien, mikrouszkodzenia i zmniejszona zdolność do przenoszenia obciążeń. Dlatego leczenie nie powinno sprowadzać się wyłącznie do „wygaszenia zapalenia”.

Jak rozpoznaje się łokieć tenisisty?

Rozpoznanie jest przede wszystkim kliniczne. Lekarz ocenia miejsce bólu, ruchomość łokcia i nadgarstka, siłę chwytu oraz reakcję na testy obciążające prostowniki nadgarstka. Ważne jest także odróżnienie innych przyczyn bólu po bocznej stronie łokcia.

Podobne dolegliwości mogą występować m.in. przy neuropatii nerwu promieniowego, zmianach w stawie ramienno-promieniowym, uszkodzeniu więzadeł, problemach szyjnego odcinka kręgosłupa albo po urazie. Dlatego sam fakt, że „boli z boku łokcia”, nie jest jeszcze rozpoznaniem.

Kiedy potrzebne jest USG łokcia?

Przy typowych, świeższych objawach badanie kliniczne może wystarczyć do rozpoczęcia leczenia. USG warto rozważyć szczególnie wtedy, gdy objawy są nietypowe, długo się utrzymują, występuje wyraźna utrata siły albo planujemy procedurę pod kontrolą obrazu.

W USG można ocenić przyczep wspólny prostowników, strukturę ścięgna, zwapnienia, częściowe uszkodzenia, unaczynienie oraz sąsiednie tkanki. Badanie dynamiczne pomaga również w różnicowaniu niektórych innych patologii. Wynik powinien jednak być interpretowany razem z badaniem pacjenta — zmiana widoczna w USG nie zawsze jest jedynym źródłem bólu.

Więcej o roli ultrasonografii: USG narządu ruchu — kiedy rzeczywiście pomaga →.

Czy rezonans magnetyczny jest konieczny?

Zwykle nie. MRI nie jest badaniem pierwszego wyboru przy typowym łokciu tenisisty. Może być potrzebne, gdy obraz kliniczny jest niejednoznaczny, podejrzewamy inną patologię, istotne uszkodzenie tkanek albo planujemy leczenie operacyjne w przewlekłym przypadku.

Jak leczyć łokieć tenisisty?

1. Modyfikacja obciążeń — ale nie całkowity bezruch

Na początku warto ograniczyć czynności, które wyraźnie prowokują ból, zwłaszcza wielokrotne mocne chwytanie i pracę nadgarstka pod dużym obciążeniem. Nie oznacza to jednak, że rękę trzeba całkowicie oszczędzać przez wiele tygodni. Zbyt długi bezruch również zmniejsza zdolność ścięgna do przenoszenia obciążeń.

2. Ćwiczenia i stopniowe wzmacnianie

Aktualne wytyczne rehabilitacyjne zalecają ćwiczenia oporowe prostowników nadgarstka — izometryczne, koncentryczne i/lub ekscentryczne — dobierane do etapu choroby i tolerancji bólu. Celem nie jest „rozciągnięcie bólu”, lecz stopniowe zwiększanie zdolności mięśnia i ścięgna do pracy.

Manualna terapia stawu i tkanek miękkich może być dodatkiem, szczególnie gdy pomaga chwilowo zmniejszyć ból i umożliwia wykonanie programu ćwiczeń. W badaniach nie ma natomiast jednej pasywnej procedury, która niezawodnie skracałaby przebieg choroby u wszystkich pacjentów.

3. Orteza lub opaska

Opaska typu counterforce albo orteza nadgarstka może u części osób krótkotrwale zmniejszać ból podczas pracy. Traktowałbym ją jako narzędzie pomocnicze, a nie leczenie przyczyny.

Steryd, PRP czy fala uderzeniowa?

To obszar, w którym łatwo spotkać bardzo kategoryczne obietnice. Dane naukowe są bardziej złożone.

Iniekcja kortykosteroidu

Kortykosteroid może przynieść szybsze zmniejszenie bólu w krótkim okresie. Nie oznacza to jednak trwałego wyleczenia ścięgna. AAOS zaleca oszczędne stosowanie takich iniekcji, ponieważ powtarzane podawanie sterydu może niekorzystnie wpływać na tkanki w okolicy przyczepu.

PRP

Wyniki badań PRP są niejednorodne. Metaanaliza 26 randomizowanych badań opublikowana w 2025 roku wykazała przewagę kortykosteroidu nad PRP w krótkotrwałym zmniejszeniu bólu, natomiast wyniki długoterminowe częściej przemawiały na korzyść PRP. Trzeba jednak pamiętać o dużych różnicach między preparatami PRP, techniką podania i badanymi grupami. Dlatego PRP może być rozważane u wybranych pacjentów z przewlekłymi objawami, ale nie powinno być przedstawiane jako metoda o gwarantowanej skuteczności.

Fala uderzeniowa i inne metody

Fala uderzeniowa bywa stosowana w przewlekłej tendinopatii. Przeglądy pokazują, że efekty różnych metod zależą od czasu obserwacji i protokołu leczenia. Duża sieciowa metaanaliza z 2026 roku obejmująca 27 randomizowanych badań nie wykazała długoterminowej przewagi żadnej z analizowanych metod nad placebo w zakresie samego bólu. To kolejny argument, aby nie opierać leczenia na pojedynczym „zabiegu”, lecz na całym planie postępowania.

Kiedy ortopeda rozważa operację?

Operacja jest potrzebna rzadko. AAOS wskazuje, że można ją rozważyć, gdy objawy utrzymują się mimo około 6–12 miesięcy prawidłowo prowadzonego leczenia nieoperacyjnego. Przed kwalifikacją warto ponownie upewnić się, że źródłem bólu rzeczywiście jest przyczep prostowników, a nie np. nerw, staw lub inna struktura.

Zabieg może polegać na usunięciu patologicznej części ścięgna i opracowaniu lub ponownym przytwierdzeniu zdrowej tkanki. Technika — otwarta lub artroskopowa — zależy od sytuacji klinicznej i doświadczenia operatora.

Kiedy zgłosić się szybciej?

ból pojawił się po istotnym urazie i towarzyszy mu deformacja albo duży obrzęk,
nie można swobodnie zginać lub prostować łokcia,
pojawia się gorączka, silne zaczerwienienie lub znaczne ucieplenie stawu,
występuje drętwienie, zaburzenie czucia albo postępujące osłabienie ręki,
ból wyraźnie promieniuje z szyi lub obejmuje większą część kończyny,
objawy mimo leczenia narastają zamiast stopniowo się zmniejszać.

Najczęstsze pytania

Czy łokieć tenisisty zawsze wymaga USG?

Nie. Typowy obraz często można rozpoznać klinicznie. USG jest szczególnie przydatne przy nietypowych lub przewlekłych objawach, w różnicowaniu innych patologii i przy planowaniu zabiegu pod kontrolą obrazu.

Czy zastrzyk ze sterydu jest najlepszym leczeniem?

Nie ma jednej najlepszej metody dla wszystkich. Steryd może szybko zmniejszyć ból, ale korzyść długoterminowa jest mniej pewna, a wielokrotne iniekcje nie są dobrym rozwiązaniem dla ścięgna.

Czy trzeba przestać ćwiczyć?

Zwykle potrzebna jest modyfikacja aktywności, a nie całkowite wyłączenie ręki. Dobrze dobrany, stopniowany program obciążania jest jednym z podstawowych elementów leczenia.

Źródła

Powiązane: Wiedza dla pacjentów · Łokieć · USG narządu ruchu · Gdzie przyjmuję.

Treść ma charakter edukacyjny i nie zastępuje badania lekarskiego ani indywidualnego planu leczenia.

Opracowanie: Tomasz Poboży - ortopeda.