HbA1c przed endoprotezoplastyką kolana a ryzyko wczesnej sztywności po operacji

English version: Preoperative HbA1c and early stiffness after total knee arthroplasty

Nowa analiza z The Journal of Arthroplasty zwraca uwagę na problem, który dotąd miał niejednoznaczne dane: czy kontrola glikemii przed pierwotną endoprotezoplastyką kolana ma związek z ryzykiem wczesnej artrofibrozy. W badaniu opublikowanym online 24 sierpnia 2026 r. wraz ze wzrostem przedoperacyjnego HbA1c rosły szanse na konieczność manipulacji w znieczuleniu (MUA) lub artroskopowej artrolizy (aLOA) w pierwszych 3 miesiącach po TKA.

Dlaczego ortopeda może zainteresować się tą pracą?

Związek cukrzycy ze sztywnością po TKA nie był dotąd oczywisty. Meta-analiza z 2019 r., obejmująca 7 badań i 246 053 przypadki, nie wykazała mocnych dowodów na większe ryzyko pooperacyjnej sztywności u chorych z cukrzycą. Nowa praca nie pyta jednak tylko o rozpoznanie „cukrzyca: tak/nie”. Autorzy analizują ryzyko w zależności od wartości HbA1c i koncentrują się na klinicznie istotnym punkcie końcowym: sztywności wymagającej MUA lub artroskopowej lizy zrostów.

Pytanie badawcze i metodologia

Autorzy przeprowadzili retrospektywną analizę bazy danych obejmującej pacjentów po pierwotnej TKA w latach 2006–2026. Chorych podzielono według przedoperacyjnego HbA1c na grupy: <5,7%, 5,7–6,9%, 7,0–7,9% oraz ≥8,0%. Następnie zastosowano propensity score matching i porównano częstość MUA lub aLOA w trzech przedziałach czasu: przed upływem 3 miesięcy, między 3. a 12. miesiącem oraz po 12 miesiącach.

Publicznie dostępny abstrakt nie podaje liczebności poszczególnych kohort, dlatego nie należy jej rekonstruować ani szacować na podstawie danych pośrednich.

Najważniejsze wyniki

• HbA1c 5,7–6,9%: OR 1,21 dla MUA/aLOA w ciągu pierwszych 3 miesięcy (95% CI 1,07–1,37),
• HbA1c 7,0–7,9%: OR 1,65 (95% CI 1,37–1,97),
• HbA1c ≥8,0%: OR 1,91 (95% CI 1,35–2,71).

Dla grup 5,7–6,9% i 7,0–7,9% nie wykazano istotnych różnic w późniejszych przedziałach obserwacji. W grupie HbA1c ≥8,0% nie było istotnej różnicy między 3. a 12. miesiącem, a analiza po 12 miesiącach była ograniczona z powodu zbyt małej liczby raportowanych zdarzeń.

Jak interpretować ten sygnał klinicznie?

Najciekawszy jest nie sam fakt statystycznej istotności, ale stopniowy wzrost ryzyka wraz z HbA1c. Taki układ jest biologicznie wiarygodny i sugeruje, że gorsza kontrola metaboliczna może być markerem zwiększonej podatności na wczesny problem ze sztywnością po TKA.

Jednocześnie punkt końcowy nie był prostym pomiarem zakresu ruchu. Była nim konieczność wykonania MUA lub aLOA. To ma zaletę — wychwytuje przypadki istotne klinicznie — ale oznacza także zależność od lokalnych progów kwalifikacji do zabiegu i praktyki poszczególnych ośrodków.

Ograniczenia

To badanie retrospektywne oparte na bazie danych. Propensity score matching ogranicza część różnic między grupami, ale nie usuwa niewidocznego confoundingu. Nie wiemy z publicznego abstraktu, jak szczegółowo uchwycono przedoperacyjny zakres ruchu, przebieg rehabilitacji, technikę operacyjną, implant, analgezję, motywację pacjenta czy próg decyzji o MUA.

Ważna jest też różnica względem starszej literatury. Meta-analiza z 2019 r. nie wykazywała istotnego wzrostu ryzyka „sztywności” u pacjentów z cukrzycą, ale łączyła badania z różnymi definicjami stiffness i nie analizowała dawkozależnego związku z HbA1c. To może częściowo tłumaczyć pozorną rozbieżność.

Co ta praca może zmienić w praktyce — i czego nie dowodzi?

W praktyce wynik wspiera uwzględnianie HbA1c w rozmowie o ryzyku przed TKA oraz czujniejszą obserwację odzyskiwania zakresu ruchu u pacjentów z gorszą kontrolą glikemii. Może też być argumentem za tym, aby optymalizacja metaboliczna była elementem przygotowania do operacji, a nie wyłącznie oceną ryzyka infekcyjnego czy gojenia rany.

Badanie nie dowodzi jednak, że obniżenie HbA1c przed operacją zmniejszy ryzyko artrofibrozy. Nie ustala też progu HbA1c, powyżej którego należy odraczać TKA, ani nie pokazuje, że cukrzyca jest samodzielną przyczyną sztywności. Do takiego wniosku potrzebne byłyby dane prospektywne, najlepiej badające efekt rzeczywistej modyfikacji glikemii.

Oryginalne źródło

Hall RP, Braithwaite CL, Van Schuyver PR i wsp. Diabetes is Associated with an Increased Risk of Arthrofibrosis Following Total Knee Arthroplasty. The Journal of Arthroplasty. Published online August 24, 2026. DOI: 10.1016/j.arth.2026.08.041. PubMed · strona czasopisma.

Omówienie powyżej opiera się wyłącznie na publicznie dostępnym abstrakcie i metadanych.

Kontekst: Jump C, Malik RA, Anand A, Charalambous CP. Diabetes mellitus does not increase the risk of knee stiffness after total knee arthroplasty: a meta-analysis of 7 studies including 246 053 cases. Knee Surg Relat Res. 2019;31:6. DOI.

Opracowanie: Tomasz Poboży - ortopeda.