Kwas traneksamowy w endoprotezoplastyce biodra z powodu martwicy — wpływ na krwawienie i transfuzje

Omówienie publikacji: Konarski W., Derczyński M., Poboży K., Domańska-Poboża J., Poboży T. Tranexamic Acid Use in Total Hip Arthroplasty for Avascular Necrosis: A Single-Center Experience, Journal of Clinical Medicine, 2025. DOI: 10.3390/jcm14103399.

Dlaczego ten temat ma znaczenie?

Całkowita endoprotezoplastyka biodra może wiązać się z istotną utratą krwi. U pacjentów operowanych z powodu martwicy głowy kości udowej problem ten bywa szczególnie ważny, ponieważ część chorych jest młodsza, ma przebyte leczenie steroidami lub choroby współistniejące, a sam zabieg często wykonywany jest w warunkach bardziej wymagających niż rutynowa operacja zwyrodnieniowa.

Kwas traneksamowy (TXA) jest lekiem ograniczającym fibrynolizę, czyli rozpuszczanie skrzepu. W ortopedii wykorzystuje się go w celu zmniejszenia krwawienia okołooperacyjnego. Choć skuteczność TXA w endoprotezoplastyce jest dobrze znana, autorzy pracy skupili się na konkretnej grupie pacjentów operowanych z powodu martwicy głowy kości udowej.

Jak wyglądało badanie?

Retrospektywnie przeanalizowano 115 pacjentów poddanych pierwotnej całkowitej endoprotezoplastyce biodra z powodu AVN w latach 2016–2023. Porównano chorych, którzy otrzymali kwas traneksamowy, z pacjentami operowanymi bez jego zastosowania.

Analizowano między innymi stężenie hemoglobiny, liczbę erytrocytów, częstość transfuzji oraz liczbę przetoczonych jednostek koncentratu krwinek czerwonych.

Najważniejsze wyniki

• Transfuzji wymagało 7,9% pacjentów otrzymujących TXA wobec 36,5% w grupie bez TXA.
• Średnia liczba przetoczonych jednostek krwi była istotnie niższa po zastosowaniu TXA.
• Spadek hemoglobiny był mniejszy w grupie TXA: średnio 2,1 g/dL wobec 3,2 g/dL.
• Spadek liczby erytrocytów również był mniejszy u pacjentów otrzymujących lek.

Jak ortopeda może wykorzystać te dane w praktyce?

W analizowanej grupie zastosowanie kwasu traneksamowego było związane z wyraźnie mniejszą utratą krwi i zdecydowanie rzadszą potrzebą transfuzji. To ma znaczenie nie tylko ze względu na komfort i szybkość powrotu pacjenta do sprawności. Transfuzja jest procedurą ratującą zdrowie, ale zawsze wiąże się z dodatkowymi kosztami, koniecznością monitorowania i potencjalnym ryzykiem powikłań.

Ograniczenie utraty krwi może ułatwiać wczesne uruchamianie, skracać okres osłabienia pooperacyjnego i zmniejszać konieczność ingerencji dodatkowych.

Czy TXA jest potrzebny każdemu?

Nie należy interpretować wyników jako uniwersalnej instrukcji leczenia. Sposób podania i przeciwwskazania do TXA ocenia zespół operacyjny indywidualnie. Znaczenie mają choroby współistniejące, wywiad zakrzepowo-zatorowy, czynność nerek, rodzaj operacji i przyjęty protokół szpitalny.

Badanie potwierdza jednak, że w dobrze dobranej grupie pacjentów z AVN stosowanie kwasu traneksamowego może być skutecznym elementem strategii ograniczania krwawienia podczas endoprotezoplastyki biodra.

Ograniczenia badania

Była to analiza retrospektywna z jednego ośrodka. Oznacza to, że wyniki opisują rzeczywistą praktykę kliniczną, ale nie mają siły randomizowanego badania kontrolowanego. Nie można również zakładać, że identyczny efekt wystąpi w każdym ośrodku i przy każdym schemacie stosowania TXA.

Podsumowanie

U pacjentów operowanych z powodu martwicy głowy kości udowej zastosowanie kwasu traneksamowego wiązało się z mniejszym spadkiem parametrów morfologii oraz znacznie mniejszą częstością transfuzji. Wyniki wspierają jego rolę jako ważnego elementu nowoczesnego postępowania okołooperacyjnego w endoprotezoplastyce biodra.

Pełny tekst publikacji: DOI 10.3390/jcm14103399.

Opracowanie: Tomasz Poboży - ortopeda.