Przejdź do treści„Prawa” i „lewa” nie są w ortopedii drobnym szczegółem. Ta sama okolica po obu stronach ciała może mieć inną historię urazów, inny wynik badania i wymagać innego postępowania. Dlatego pytanie o stronę dolegliwości wraca podczas rozmowy, oglądania badań i przygotowania do zabiegu.
Jedna nazwa objawu, dwie różne historie
„Boli mnie kolano” nie mówi jeszcze, czy chodzi o prawe, lewe czy oba kolana. Różnica ma znaczenie, gdy jedna strona była wcześniej operowana, doznała urazu albo ma ograniczony ruch od dawna. Objawy mogą również zmieniać stronę albo występować obustronnie, lecz z różnym nasileniem. W dokumentacji warto więc zapisać nie tylko miejsce bólu, ale też stronę i datę pojawienia się dolegliwości.
Opis badania musi pasować do pacjenta
Na zdjęciu RTG, obrazie USG, rezonansie lub tomografii strona powinna być oznaczona. Ortopeda zestawia to oznaczenie ze skierowaniem, opisem radiologa, badaniem klinicznym i tym, co zgłasza pacjent. Sama pamięć, że „rezonans był robiony kilka lat temu”, może nie wystarczyć — szczególnie gdy badano obie strony w różnych terminach. Dlatego na konsultację najlepiej przynieść właściwy komplet obrazów i opisów, a nie tylko wydruk bez daty i oznaczenia strony.
Powtarzanie pytań jest elementem bezpieczeństwa
Przed procedurą personel może kilkakrotnie potwierdzać tożsamość pacjenta, nazwę zabiegu i stronę ciała. Nie oznacza to, że wcześniejsze informacje zostały zignorowane. Kontrole są celowo powtarzane w różnych momentach. Lista kontrolna bezpieczeństwa chirurgicznego WHO obejmuje potwierdzenie przez pacjenta tożsamości, miejsca i procedury, oznaczenie miejsca zabiegu oraz ponowne potwierdzenie miejsca nacięcia przez zespół.
Co zrobić, gdy coś się nie zgadza?
- Powiedz wprost, która strona obecnie boli i czy objawy dotyczą też drugiej.
- Wskaż, po której stronie był wcześniejszy uraz, zabieg lub zastrzyk.
- Sprawdź, czy przyniesiony opis i obrazy dotyczą właściwej okolicy oraz strony.
- Jeśli skierowanie, formularz lub rozmowa wskazują inną stronę niż ta, której dotyczy problem, zgłoś rozbieżność przed badaniem lub procedurą.
Pacjent nie musi sam rozstrzygać, który zapis jest prawidłowy. Jego zadaniem jest zwrócić uwagę na rozbieżność; zespół powinien ją wyjaśnić przed dalszym działaniem. To szczególnie ważne, gdy dolegliwości są obustronne albo w przeszłości leczono obie kończyny.
Więcej o przygotowaniu materiałów do wizyty: diagnostyka ortopedyczna oraz najczęstsze pytania pacjentów.
Źródło
- World Health Organization. WHO Surgical Safety Checklist, 2009.
Materiał ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji ani procedur bezpieczeństwa obowiązujących w danej placówce.
Opracowanie: Tomasz Poboży - ortopeda.