Przejdź do treściDLA LEKARZY I FIZJOTERAPEUTÓW
Endoproteza łokcia Coonrad–Morrey — protokół rehabilitacji
Ochrona operowanych tkanek, ruch i stopniowy powrót do codziennej aktywności. Wybierz etap odpowiedni do wykonanego zabiegu i aktualnych zaleceń.
Obciążanie i używanie kończyny
Limit producenta: około 0,45 kg przez 3 miesiące; później w tym opracowaniu ostrożnie do 2 kg. To maksimum, nie cel treningowy; bez rutynowego wzmacniania i podporów.
Pełne zalecenie ↓Orteza lub unieruchomienie
Temblak dla podparcia; szyna i jej ustawienie według tkanek, rany oraz operatora. Nazwa implantu nie określa sposobu ochrony tricepsa.
Pełne zalecenie ↓Dozwolony ruch
Po ponownym przyszyciu tricepsa wyprost początkowo bierny/wspomagany; czynny dopiero po zgodzie. Zgięcie bez napinania naprawy i skóry.
Pełne zalecenie ↓Zgoda na ruch, obciążanie i odstawienie ortezy to odrębne decyzje. Dodatkowe naprawy mogą wymagać dłuższej ochrony.
Przebieg rehabilitacji w skrócie
O przejściu dalej decydują gojenie i kryteria funkcjonalne, nie sam kalendarz.
Plansze rehabilitacji
Limity w tym projekcie przeliczono ostrożnie z instrukcji producenta: maksymalnie 0,45 kg przez pierwsze 3 miesiące i 2 kg później. To wartości maksymalne, nie cele treningowe; bardziej restrykcyjne zalecenia mają pierwszeństwo. Nie zaokrąglamy do 0,5 ani 2,5 kg.
Ćwiczenia — zobacz z bliska
Czytaj pełne plansze razem z opisem wybranego etapu. Ćwiczenie pokazane dla późniejszej fazy nie jest dozwolone od początku.
Otwórz odpowiednią pełną planszę i powiększ wybrany fragment. Podgląd zachowuje wszystkie etapy i podpisy.
Instrukcje ćwiczeń i ich progresję znajdziesz w opisach etapów wskazanych powyżej.
Zakres zastosowania i ochrona
1. Co musi wiedzieć fizjoterapeuta?
Przed rozpoczęciem ćwiczeń należy potwierdzić: rodzaj endoprotezy, pierwotny lub rewizyjny charakter zabiegu, sposób postępowania z tricepsem, stabilność kości i implantów, ewentualne złamanie lub zespolenie, postępowanie z nerwem łokciowym i stan rany. W wypisie powinny być podane dopuszczalne ruchy, zakres zgięcia, zasady stosowania szyny oraz termin kontroli.
Nie wolno przyjmować, że każdy dostęp tylny oznacza zachowany przyczep tricepsa. Przy niepełnym opisie operacji fizjoterapeuta uzgadnia program z operatorem przed włączeniem czynnego wyprostu i zwiększaniem zgięcia. Wczesny ruch dostosowuje się do tkanek, a nie wyłącznie nazwy implantu. [2]
2. Triceps: dwa warianty postępowania
Przyczep zachowany — triceps-on / dostęp oszczędzający
Po zgodzie operatora możliwy jest wczesny ruch czynny i wspomagany w zakresie tolerowanym przez ranę i ból. Zachowanie przyczepu nie znosi ograniczeń obciążania endoprotezy. [2]
Przyczep odwarstwiony i ponownie przyszyty — triceps-off
Wariant ochronny do indywidualnego zatwierdzenia: przez pierwsze około 6 tygodni wyprost bierny lub wspomagany bez napinania tricepsa; bez samodzielnego czynnego wyprostu przeciw ciężarowi przedramienia, chyba że operujący ortopeda wyraźnie zaleci inaczej. Zgięcie tylko w zakresie bezpiecznym dla naprawy i skóry, bez narzuconego wszystkim pacjentom kąta. Nie wykonuj izometrii tricepsa, prostowania z gumą ani podpór.
Około 6. tygodnia operator ocenia gojenie i określa, czy można rozpocząć czynny wyprost bez dodatkowego oporu. W razie słabej jakości tkanek ochrona trwa dłużej. Termin ten jest propozycją kliniczną, a nie automatyczną zgodą na zmianę programu. Nie należy utożsamiać zgody na czynny ruch ze zgodą na trening siłowy.
Etapy i kryteria progresji
3. Etap I — pierwsze dni do 2. tygodnia
Cele: ochrona rany, zmniejszenie bólu i obrzęku, nauka bezpiecznych czynności. Temblak służy podparciu i komfortowi, natomiast ewentualna szyna chroni tkanki według zaleceń operatora. Nie ustalaj samodzielnie jej kąta ani terminu odstawienia.
Podpieraj przedramię i dłoń na miękkim podłożu; nie uciskaj tylnej i przyśrodkowej części łokcia. Poruszaj palcami i nadgarstkiem, bez mocnego zaciskania piłeczki. Ruch barku wykonuj z podparciem operowanej kończyny. Ćwiczenia łokcia rozpocznij, gdy zezwoli zespół operujący. Przy działającej blokadzie nerwowej nie ćwicz samodzielnie.
Proponowana dawka początkowa: 5–10 spokojnych powtórzeń dozwolonych ruchów, w 3–5 krótkich sesjach dziennie. Fizjoterapeuta dostosowuje ją do reakcji stawu. Instruktaż przed wypisem lub w pierwszych dniach po wypisie; dalsze wizyty zależnie od samodzielności i postępów. Wczesna kontrola rany według wypisu, zwykle około 10.–14. dnia.
Warunki progresji: rana bez cech powikłań, zmniejszający się obrzęk, opanowany ból i poprawna technika. Krwawienie, sączenie lub rozejście rany wymagają kontaktu z zespołem.
4. Etap II — tygodnie 2–6
Kontynuuj ruch w dozwolonym zakresie: zgięcie, odpowiedni dla dostępu rodzaj wyprostu oraz pronację i supinację. Nie wymuszaj pełnego wyprostu ani maksymalnego zgięcia. Priorytetem jest funkcja przy gojących się tkankach. Nie ma obowiązku osiągnięcia konkretnego kąta w określonym tygodniu.
Ruch przedramienia wykonuj z łokciem blisko tułowia, bez obciążenia i skręcania przeciw oporowi. Lekkie czynności samoobsługi wprowadzaj tylko w granicach zaleceń. Nie otwieraj siłowo słoików, nie przenoś zakupów, nie podnoś czajnika i nie odpychaj ciężkich drzwi operowaną ręką.
Fizjoterapeuta zapisuje zakres ruchu, ból, obrzęk, funkcję dłoni i stan czucia. Narastająca utrata ruchu wymaga ponownej oceny, nie silniejszej redresji. Szyny poprawiające zakres ruchu mogą być rozważane wyłącznie po ocenie operatora.
5. Etap III — tygodnie 6–12 i po 3 miesiącach
Po kontroli klinicznej i obrazowej według planu operatora rozszerzaj czynne ruchy i lekkie zadania. Po naprawie przyczepu tricepsa zacznij od ruchu bez dodatkowego oporu w warunkach dobranych przez fizjoterapeutę. Wzrost deficytu czynnego wyprostu lub nagłe osłabienie jest wskazaniem do przerwania progresji i kontaktu z operatorem.
Przez pełne pierwsze 3 miesiące obowiązuje ograniczenie podnoszenia podane poniżej. Nie wprowadzaj rutynowo ćwiczeń z hantlem, taśmą ani przeciw oporowi drugiej ręki. Po tym okresie celem pozostaje komfortowa ruchomość i sprawność w lekkich czynnościach.
Powrót do pracy zależy od rzeczywistych obowiązków. Praca biurowa wymaga podparcia ręki i przerw. Ciężka praca fizyczna może trwale nie być odpowiednia. Prowadzenie samochodu dopiero po odstawieniu unieruchomienia i leków ograniczających sprawność, przy zdolności bezpiecznego wykonania manewru awaryjnego oraz po uzgodnieniu z prowadzącym.
Codzienne czynności i kontrole
Codzienne czynności dostosowujemy do dozwolonego ruchu stawów, dźwigania, chwytu oraz podporu. Zakończenie unieruchomienia nie oznacza zgody na noszenie ciężarów ani prowadzenie samochodu. Szczegółowe zalecenia poniżej opisują kryteria i wyjątki.
6. Limity obciążania i codzienne życie
Wczesny limit podnoszenia z instrukcji producenta odpowiada około 0,45 kg przez pierwsze 3 miesiące. Tego limitu nie zaokrąglamy w górę do 0,5 kg. Dla późniejszego limitu przyjmujemy ostrożne zaokrąglenie do 2 kg, zamiast 2,5 kg. Są to granice dopuszczalnego ciężaru, a nie cele treningowe. Obowiązuje bardziej restrykcyjne zalecenie indywidualne; instrukcja producenta zaleca unikanie ćwiczeń wzmacniających. Zimmer Biomet — Coonrad/Morrey, p. 11.
Limitu nie należy traktować jako zalecanego ciężaru do codziennego treningu. Znaczenie mają również liczba powtórzeń, odległość przedmiotu od tułowia, szybkość ruchu i siły skrętne. Lekkie przedmioty trzymaj blisko ciała. Operator może zalecić mniejsze obciążenia.
Unikaj pompek, deski, zwisów, podciągania, odpychania się od fotela, przenoszenia ciężaru ciała przez operowaną rękę, uderzeń i szarpnięć. Dotyczy to także pracy młotkiem, ciężkich narzędzi, sportów kontaktowych oraz aktywności z dużym ryzykiem upadku. [3],[4] Potrzebę używania kul lub balkonika trzeba omówić przed operacją i dobrać bezpieczne rozwiązanie indywidualnie.
Objawy alarmowe
7. Objawy alarmowe i dalsze kontrole
Pilna ocena tego samego dnia: gorączka z zaczerwienieniem lub wyciekiem z rany, narastający obrzęk i ból mimo leczenia, nowe drętwienie palca małego lub serdecznego, osłabienie dłoni, nagła utrata czynnego wyprostu, bolesne przeskakiwanie lub nowa deformacja. Po upadku i nowym bólu nie testuj siły ręki.
Natychmiastowa pomoc: zimna, blada lub sina dłoń, gwałtownie narastający ból z napiętym obrzękiem, duszność lub ból w klatce piersiowej — 112 / SOR.
Przyjmuj leki zgodnie z wypisem. Chłodzenie przez tkaninę może łagodzić objawy, jeśli czucie skóry jest prawidłowe; nie mocz opatrunku. Nie rozpoczynaj samodzielnie antybiotyków ani profilaktyki skostnień. Po zakończeniu rehabilitacji zachowaj okresowe kontrole endoprotezy według operatora, także gdy nie boli. Nowy ból po okresie dobrej funkcji wymaga diagnostyki.
W zagrożeniu życia natychmiast wezwij pomoc: 112 w Polsce i Unii Europejskiej, a poza UE lokalny numer alarmowy. Numer 112 na planszach odnosi się do UE.
Dodatkowe uwagi o zakresie
Celem jest spokojny, użyteczny zakres ruchu i samodzielność w lekkich czynnościach, przy ochronie tkanek oraz endoprotezy. Ćwiczenia należy rozpocząć po instruktażu fizjoterapeuty i zgodnie z opisem operacji. Ochrona tricepsa zależy od zastosowanego dostępu.
Piśmiennictwo
Piśmiennictwo
- Zimmer Biomet. Coonrad/Morrey Total Elbow. Surgical Technique. 2021.
- Verstuyft L, Caekebeke P, van Riet R. Postoperative rehabilitation in elbow surgery. J Clin Orthop Trauma. 2021;20:101479. doi:10.1016/j.jcot.2021.101479.
- American Academy of Orthopaedic Surgeons. Total Elbow Replacement. OrthoInfo.
- University of Washington Orthopaedics. Total elbow joint replacement for elbow arthritis.
Publikacje i odnośniki sprawdzono 18.10.2026. Istnienie publikacji nie potwierdza każdej dawki ani terminu. Schematy instytucjonalne i przykłady wymagają indywidualizacji.
Komentarz kliniczny i zasady korzystania
8. Komentarz kliniczny
Implant ma zapewnić użyteczną, mniej bolesną kończynę do codziennych czynności. Nie należy przenosić do tego protokołu progresji obciążeń typowej dla artroskopowego uwolnienia przykurczu.
Publikacje ogólne o endoprotezoplastyce łokcia podają różne limity i terminy wzmacniania. [2],[3],[4] Nie są one automatycznym zaleceniem dla Coonrad–Morrey. Podstawą przedstawionych limitów jest dokumentacja konkretnego implantu. Nie ma jednego programu potwierdzonego dla wszystkich wskazań i dostępów.
Dokument producenta nie wymaga rutynowej formalnej fizjoterapii u każdego pacjenta. [1] W naszym programie fizjoterapeuta zapewnia instruktaż i kontrolę techniki, dobierając liczbę wizyt do potrzeb. Podane liczby powtórzeń, organizacja wizyt i ochronny wariant po naprawie tricepsa są propozycją kliniczną do indywidualnego zatwierdzenia.