Przednia podskórna transpozycja nerwu łokciowego — protokół pooperacyjny

Izolowana, pierwotna przednia podskórna transpozycja nerwu łokciowego w okolicy łokcia, ze stabilnym położeniem nerwu potwierdzonym podczas operacji. Protokół nie dotyczy transpozycji podmięśniowej, szycia lub przeszczepu nerwu, zabiegów rewizyjnych ani towarzyszącej naprawy więzadeł, ścięgien lub złamania.

Przed rozpoczęciem usprawniania sprawdzić opis operacji: sposób stabilizacji nerwu, ewentualną plastykę powięziową i zalecone ograniczenia. Udokumentować wyjściowe czucie palca V i łokciowej części palca IV, siłę mięśni wewnętrznych ręki oraz zakres ruchu łokcia.

Wariant podstawowy: miękki opatrunek oraz łagodne ruchy czynne łokcia od pierwszych dni, gdy pozwalają ból, rana i zalecenia operatora. Nie stosować automatycznie wielotygodniowego unieruchomienia. Temblak krótkotrwale dla komfortu lub do ustąpienia blokady znieczulającej; zdejmować do dozwolonych ćwiczeń.

Jeżeli operujący ortopeda zlecił szynę dla ochrony rany lub stabilizacji tkanek, utrzymywać ją według jego zaleceń, zwykle 7–14 dni. Nie zdejmować jej samodzielnie do ruchu łokcia bez zgody. Palce, nadgarstek i bark uruchamiać w granicach dopuszczonych przez opatrunek. Kąt ustawienia i dozwolony zakres ruchu ustala operator.

Zagojona rana, niewielki obrzęk lub jego brak, funkcjonalny zakres łokcia i przedramienia, stabilne czucie oraz kontrola chwytu. Próba zadania nie może wywoływać narastających parestezji ani pogorszenia utrzymującego się następnego dnia. Przed dużym obciążeniem ocenić siłę i wytrzymałość w zadaniu zawodowym lub sportowym.

Terapia ręki jest wskazana przy sztywności, osłabieniu mięśni wewnętrznych, zaburzeniu precyzji, nadwrażliwości blizny lub opóźnionej poprawie. Przy prostym przebiegu możliwe ćwiczenia domowe po instruktażu i z kontrolą postępów.

Wygojenie rany i odzyskanie ruchu następują wcześniej niż regeneracja funkcji nerwu. Mrowienie może zmniejszać się w pierwszych tygodniach; poprawa czucia i siły trwa miesiące, a wynik końcowy bywa oceniany po 12–18 miesiącach. Przy długotrwałym odnerwieniu i zaniku mięśni poprawa może być niepełna.

Utrzymujący się dawny deficyt nie oznacza automatycznie niepowodzenia operacji. Nowego pogorszenia nie należy jednak tłumaczyć samym czasem regeneracji. Kontrola kliniczna zwykle po 10–14 dniach, około 6. tygodnia i 3. miesiąca; dalsze terminy zależą od deficytów.

Opatrunek utrzymywać czysty i suchy. Przy obrzęku podpierać kończynę, unosząc dłoń. Do ustąpienia znieczulenia chronić rękę przed urazem i temperaturą. Kontrola rany zwykle po 10–14 dniach; usunięcie szwów niewchłanialnych według oceny gojenia.

Nie opierać przyśrodkowej części łokcia o blat, podłokietnik ani twardą poduszkę. Unikać ciasnych opasek, długiego utrzymywania głębokiego zgięcia oraz ruchów wywołujących mrowienie. Po transpozycji nerw leży powierzchownie i wymaga ochrony przed uciskiem i uderzeniem.

Dozwolona lekka samoobsługa. Bez dźwigania, silnego chwytu, pchania, ciągnięcia i podpierania ciężaru ciała operowaną ręką. Nie wykonywać ćwiczeń z ciężarem.

Po kontroli rany stopniowo odzyskiwać zakres sprzed operacji. Przy wczesnym uruchamianiu swobodny ruch często jest możliwy około 3.–4. tygodnia; przy sztywności lub dłuższej ochronie później. Brak poprawy zakresu do 4.–6. tygodnia wymaga oceny, a nie mocniejszego rozciągania.

Zwiększać czas lekkich czynności i ćwiczyć precyzję ręki. Pielęgnację oraz delikatną mobilizację blizny rozpocząć po pełnym zamknięciu rany. Bez głębokiego masażu nad przemieszczonym nerwem. Miękka osłona łokcia może chronić przed przypadkowym kontaktem, o ile nie uciska.

Bez ciężkiego wysiłku i treningu siłowego. Lekki opór w 4.–6. tygodniu wyłącznie po zgodzie operatora, przy wygojonej ranie, swobodnym ruchu i braku nasilenia objawów.

Zasadniczo od 6. tygodnia rozpocząć mały opór dla chwytu, mięśni ręki, nadgarstka i łokcia. Początkowo jedna seria 8–10 powtórzeń co drugi dzień; dostosować do siły i tolerancji. Najpierw zwiększać liczbę łatwych powtórzeń, następnie obciążenie.

Przechodzić od lekkich czynności do zadań zawodowych. Podpory i większe ciężary wprowadzać stopniowo w 8.–12. tygodniu po ocenie funkcji. Nawrót mrowienia, bólu lub obrzęku oznacza powrót do poprzedniego tolerowanego poziomu.