Kategoria: Nowinki dla lekarzy

English version: Anterior MIPO or posterior ORIF for distal-third humeral shaft fractures?

W świeżym numerze Journal of Orthopaedic Trauma opublikowano małe, ale praktycznie interesujące randomizowane badanie porównujące dwa sposoby operacyjnego leczenia pozastawowych złamań dalszej 1/3 trzonu kości ramiennej: przednią małoinwazyjną osteosyntezę płytową (MIPO) z odwróconą płytą PHILOS oraz klasyczne tylne ORIF z płytą extra-articular LCP.

Dlaczego ta praca jest ciekawa?

W tej lokalizacji trzeba pogodzić stabilne zespolenie z ochroną tkanek miękkich i nerwu promieniowego. MIPO może ograniczać preparowanie i utratę krwi, ale wymaga fluoroskopii i pozostawia mniejszą możliwość bezpośredniej kontroli odłamów. Badanie próbuje odpowiedzieć na pytanie, czy te różnice techniczne przekładają się na tempo zrostu i funkcję kończyny.

Metodologia

Było to prospektywne randomizowane badanie w jednym ośrodku urazowym Level 1 w New Delhi. Włączono 30 dorosłych w wieku 18–55 lat z pozastawowymi złamaniami dalszej 1/3 trzonu kości ramiennej (AO/OTA 12A–C), zgłaszających się do 2 tygodni od urazu. Czternastu pacjentów leczono przednim MIPO, a 16 tylnym ORIF. Oceniano zrost radiologiczny, MEPS, skalę UCLA dla barku, zakres ruchu łokcia, czas operacji, utratę krwi, ekspozycję na promieniowanie, ból i powikłania do 6 miesięcy.

Najważniejsze wyniki

• Zrost radiologiczny: średnio 16,3 ± 1,3 tyg. po MIPO vs 18,1 ± 1,2 tyg. po ORIF (p=0,001).
• Czas operacji: 78,9 ± 24,4 min vs 112,6 ± 42,0 min (p=0,013).
• Utrata krwi: 182,1 ± 137,4 ml vs 328,1 ± 96,8 ml (p=0,002).
• Ból w 2. dobie: VAS 7 ± 0,5 vs 8 ± 0,6 (p<0,001).
• Funkcja po 6 miesiącach: brak istotnej różnicy — MEPS 100 vs 100; UCLA 33,8 ± 0,3 vs 33,7 ± 0,4; zakres ruchu łokcia 137,8 ± 2,5° vs 135,4 ± 3,0°.
• Fluoroskopia: większa ekspozycja w MIPO — 1,5 ± 1,0 mGy vs 0,3 ± 0,5 mGy (p=0,003).
• Nerw promieniowy: porażenie wystąpiło u 1 pacjenta po MIPO i 3 po ORIF; wszystkie przypadki ustąpiły.
• Brak zrostu: po 1 przypadku w każdej grupie, oba wymagały rewizji.

Jak ortopeda może interpretować te wyniki?

W tej małej próbie MIPO dawało korzyści okołooperacyjne i nieco szybszy zrost radiologiczny, natomiast po pół roku funkcja kończyny była praktycznie taka sama. Z punktu widzenia operatora oznacza to raczej argument, że przednie MIPO może być rozsądną alternatywą, niż dowód na jego jednoznaczną przewagę.

Różnica około 1,8 tygodnia w czasie zrostu jest statystycznie wyraźna, ale publikacja nie dowodzi, że ma ona istotne znaczenie funkcjonalne dla każdego pacjenta. Podobnie liczba porażeń nerwu promieniowego jest zbyt mała, aby wiarygodnie porównywać ryzyko tego powikłania.

Najważniejsze ograniczenia

• tylko 30 pacjentów i jeden ośrodek,
• obserwacja ograniczona do 6 miesięcy,
• za mała moc do wiarygodnego porównania rzadkich powikłań,
• wyniki czasu operacji i utraty krwi mogą zależeć od doświadczenia zespołu z konkretną techniką,
• badanie dotyczyło wybranej grupy młodszych dorosłych i pozastawowych złamań dalszej 1/3 trzonu.

Co ta praca może zmienić — i czego nie dowodzi?

Może wzmacniać pozycję przedniego MIPO z odwróconą płytą PHILOS jako alternatywy dla tylnego ORIF u odpowiednio dobranych złamań. Nie dowodzi natomiast, że MIPO powinno być metodą z wyboru u wszystkich pacjentów, że zmniejsza ryzyko uszkodzenia nerwu promieniowego ani że daje lepszy wynik długoterminowy.

---

Źródło

Garika SS, Yadav P, Jyoti NJ i wsp. Comparative Efficacy of Anterior MIPO With PHILOS Versus Posterior ORIF With EA-LCP in Distal-Third Humerus Fractures: A Randomized Controlled Trial. J Orthop Trauma. 2026;40(9):482–491. DOI: 10.1097/BOT.0000000000003200. PMID: 42048119.

Opracowanie przygotowano wyłącznie na podstawie publicznie dostępnego abstraktu i metadanych PubMed.

Opracowanie: Tomasz Poboży - ortopeda.

English version: Robot-assisted rehabilitation for frozen shoulder: a promising signal from a small trial

Robotycznie wspomagana rehabilitacja barku zamrożonego brzmi jak technologia, która mogłaby zmienić sposób prowadzenia ćwiczeń. Nowe pilotowe randomizowane badanie opublikowane 21 sierpnia 2026 r. daje sygnał możliwej korzyści w bólu i części wyników zgłaszanych przez pacjentów, ale jednocześnie dobrze pokazuje, dlaczego małe RCT trzeba interpretować ostrożnie.

Dlaczego ta praca jest ciekawa?

W barku zamrożonym problemem jest nie tylko ból, ale również stopniowa utrata zakresu ruchu. Robotycznie wspomagane ćwiczenia mogą potencjalnie zwiększać powtarzalność, kontrolę ruchu i możliwość standaryzacji terapii. Dotychczas brakowało jednak danych klinicznych dotyczących takiego podejścia właśnie u pacjentów z barkiem zamrożonym.

Pytanie badawcze i metodologia

Autorzy przeprowadzili prospektywne randomizowane badanie kontrolowane u pacjentów w wieku 20–60 lat z rozpoznanym adhesive capsulitis. Uczestników przydzielono do grupy z robotycznie wspomaganą terapią rehabilitacyjną (RART) lub do grupy kontrolnej. Ocenę wykonywano przed leczeniem, po miesiącu oraz po 3 miesiącach.

Badanie ukończyło 23 pacjentów w grupie RART i 22 w grupie kontrolnej. Oceniano zarówno wyniki zgłaszane przez pacjentów, jak i obiektywne parametry kliniczne, w tym zakres ruchu.

Najważniejsze wyniki

• Po 3 miesiącach grupa RART miała istotnie większą poprawę w skali bólu NRS niż grupa kontrolna (p = 0,028).
• Wynik ASES po 3 miesiącach również poprawił się istotnie bardziej w grupie RART (p = 0,046).
• Rotacja zewnętrzna wykazywała istotną poprawę w czasie w grupie RART (p = 0,042).
• Ogólny obiektywny wynik funkcjonalny nie różnił się istotnie pomiędzy grupami.

Jak ortopeda może interpretować te wyniki?

Wynik jest interesujący przede wszystkim jako wstępny sygnał wykonalności i możliwej skuteczności. Robotyczne wspomaganie rehabilitacji wydaje się wykonalne i dobrze tolerowane, a sygnał poprawy bólu i ASES uzasadnia dalsze badania. Nie jest to jednak jeszcze dowód, że robotyczna terapia powinna zastępować standardowe postępowanie w barku zamrożonym.

Szczególnie ważna jest rozbieżność pomiędzy częścią wyników subiektywnych a brakiem istotnej różnicy w ogólnym obiektywnym wyniku funkcjonalnym. Przy małej próbie łatwo zarówno przeoczyć rzeczywistą różnicę, jak i przecenić pojedyncze dodatnie punkty końcowe.

Ograniczenia

• To badanie pilotowe z niewielką liczbą uczestników.
• Końcowa próba była niedostatecznie duża: autorzy podają, że moc statystyczna oceniona po zakończeniu badania wynosiła około 68–70%.
• Obserwacja trwała tylko 3 miesiące, więc nie wiadomo, czy różnice utrzymują się długoterminowo.
• Dodatnie wyniki dotyczą wybranych punktów końcowych; nie wykazano przewagi w ogólnym obiektywnym wyniku funkcjonalnym.

Co ta praca może zmienić — a czego nie dowodzi?

Może: uzasadniać większe, odpowiednio zasilone RCT porównujące robotycznie wspomaganą terapię ze standardowymi programami i analizujące trwałość efektu, koszty oraz dobór pacjentów.

Nie dowodzi: że robot jest skuteczniejszy od każdej dobrze prowadzonej rehabilitacji, że przyspiesza naturalny przebieg choroby u wszystkich pacjentów ani że powinien być rutynowo stosowany zamiast innych metod leczenia.

Piśmiennictwo

• Konarski W, Poboży T, Hordowicz M, Poboży K, Domańska J. Current concepts of natural course and in management of frozen shoulder: A clinical overview. Orthopedic Reviews. 2020;12(4):8832. DOI.
• Ryu SM, Park JH, Choi W, i wsp. Robot-assisted rehabilitation therapy for adhesive capsulitis: A pilot randomized controlled trial on clinical and patient-reported outcomes. Medicine (Baltimore). 2026;105(34):e50120. PubMed · DOI.

---

Powiązane materiały: Dla lekarzy · Ból barku — przyczyny i diagnostyka · Bark zamrożony — objawy i leczenie

Opracowanie: Tomasz Poboży - ortopeda.

English version: Opioid-sparing anaesthesia for total knee arthroplasty: statistical improvement without a clear clinical benefit

Nowe RCT z Journal of Clinical Anesthesia pokazuje ciekawy, ale ważny do właściwej interpretacji wynik: strategia znieczulenia oszczędzająca opioidy po całkowitej endoprotezoplastyce kolana poprawiła wczesny wynik Quality of Recovery-15, jednak wielkość różnicy nie osiągnęła minimalnej klinicznie istotnej różnicy (MCID).

Dlaczego ta praca jest ciekawa?

Ograniczanie okołooperacyjnej ekspozycji na opioidy jest jednym z elementów nowoczesnych protokołów szybkiej rekonwalescencji po TKA. Jednocześnie nie każda statystycznie istotna poprawa w skali jakości powrotu do zdrowia oznacza zmianę odczuwalną przez pacjenta. To badanie dobrze pokazuje różnicę między istotnością statystyczną a istotnością kliniczną.

Pytanie badawcze i metodologia

Badacze przeprowadzili randomizowane badanie obejmujące 98 dorosłych pacjentów poddawanych planowej, jednostronnej TKA. W badaniu zastosowano zaślepienie pacjentów, operatorów i osób oceniających wyniki.

Porównano strategię opioid-sparing opartą na zasadach opioid-free anesthesia (OSA) z konwencjonalnym znieczuleniem opioidowym (OBA). W grupie OSA podstawę stanowiły esketamina i deksmedetomidyna. Ważny szczegół: nie był to protokół całkowicie bez opioidów — obie grupy otrzymywały oksykodon przy nacięciu i zamknięciu skóry, blok nerwu udowego oraz jednakowe pooperacyjne leczenie multimodalne i analgezję kontrolowaną przez pacjenta.

Pierwszorzędowym punktem końcowym był Quality of Recovery-15 (QoR-15) po 24 godzinach. Oceniano także QoR-15 po 48 godzinach, Oxford Knee Score (OKS), EQ-5D-3L, nudności i wymioty pooperacyjne, CRP oraz wybrane wyniki po 1 i 3 miesiącach.

Najważniejsze wyniki

• Po 24 godzinach QoR-15 wyniósł średnio 118,4 ± 11,5 w grupie OSA i 113,3 ± 12,2 w grupie OBA; skorygowana różnica 5,12 punktu (95% CI 0,51–9,74; P = 0,029).
• Po 48 godzinach różnica nadal była istotna statystycznie: skorygowana różnica 5,54 punktu (95% CI 1,57–9,52; P = 0,007).
• W grupie OSA rzadziej występowały pooperacyjne nudności i wymioty oraz odnotowano niższe wartości CRP.
• Po miesiącu OKS był statystycznie lepszy w grupie OSA o 2,31 punktu (95% CI 0,34–4,27; P = 0,022).
• Nie wykazano istotnych różnic w pozostałych wtórnych punktach końcowych opisanych w abstrakcie.

Jak ortopeda może interpretować te wyniki?

Najważniejszy jest wniosek samych autorów: mimo statystycznej przewagi OSA różnica QoR-15 nie osiągnęła MCID. Oznacza to, że badanie wspiera możliwość ograniczenia opioidów w dobrze zbudowanym protokole multimodalnym, ale nie dowodzi dużej, wyraźnie odczuwalnej poprawy jakości rekonwalescencji.

W praktyce jest to raczej argument za racjonalnym zmniejszaniem ekspozycji na opioidy niż za tezą, że jeden konkretny schemat powinien stać się standardem dla wszystkich pacjentów po TKA.

Ograniczenia

• badanie jednoośrodkowe i stosunkowo niewielka grupa — 98 pacjentów;
• porównywano dwa złożone protokoły, a nie pojedynczy lek;
• protokół określony jako oparty na zasadach OFA nadal zawierał opioidy w obu ramionach;
• główna różnica QoR-15 nie osiągnęła progu minimalnej klinicznie istotnej zmiany;
• na podstawie publicznego abstraktu nie można ocenić wszystkich szczegółów protokołu i analiz dodatkowych tak jak przy pełnym tekście.

Co może zmienić w praktyce — i czego badanie nie dowodzi?

Badanie wzmacnia kierunek multimodalnej analgezji i ograniczania opioidów po TKA, zwłaszcza jeśli można zmniejszyć nudności i wymioty bez pogorszenia kontroli bólu. Nie dowodzi jednak, że całkowicie bezopioidowe znieczulenie jest lepsze, że esketamina z deksmedetomidyną powinna być stosowana rutynowo ani że wynik można bezpośrednio przenieść na inne protokoły ERAS, inne bloki regionalne lub populacje wysokiego ryzyka.

---

Źródło

Liu J, Liu J, Liu P, et al. Opioid-sparing anesthesia based on opioid-free principles for early recovery after total knee arthroplasty: A randomized controlled trial. Journal of Clinical Anesthesia. Opublikowano online 22 sierpnia 2026;114:112307. PMID: 42632160. DOI: 10.1016/j.jclinane.2026.112307. Rekord PubMed.

Omówienie opiera się na publicznym abstrakcie.

Więcej nowinek dla lekarzy → · Endoprotezoplastyka kolana → · Materiały dla lekarzy →

Opracowanie: Tomasz Poboży - ortopeda.

English version: Tranexamic acid in total knee arthroplasty: intra-articular or peri-articular administration?

Nowe randomizowane badanie z Tajlandii sugeruje, że w pierwotnej endoprotezoplastyce kolana stała dawka 3 g kwasu traneksamowego (TXA) podana dostawowo może skuteczniej ograniczać część miar krwawienia niż dawka 10 mg/kg podana okołostawowo. Wynik jest interesujący, ale dotyczy bardzo konkretnego porównania dwóch lokalnych protokołów i nie rozstrzyga, jaka strategia TXA jest najlepsza ogólnie.

Dlaczego ta praca jest ciekawa?

TXA jest rutynowo stosowany w endoprotezoplastyce kolana, ale protokoły różnią się drogą podania, dawką i momentem zastosowania. Autorzy porównali dwie miejscowe strategie: wysoką stałą dawkę dostawową z dawką okołostawową obliczaną według masy ciała. To praktyczne pytanie, bo obie techniki są łatwe do wdrożenia podczas operacji, a różnica w transfuzjach może mieć znaczenie kliniczne.

Pytanie badawcze i metodologia

Było to prospektywne, randomizowane badanie z zaślepioną oceną wyników. Osiemdziesięciu pacjentów poddawanych pierwotnej jednostronnej całkowitej endoprotezoplastyce kolana przydzielono 1:1 do dwóch grup: TXA dostawowo w stałej dawce 3 g albo TXA okołostawowo w dawce 10 mg/kg.

Współpierwszorzędowymi punktami końcowymi były skorygowana o transfuzję obliczona utrata krwi po 72 godzinach oraz potrzeba przetoczenia koncentratu krwinek czerwonych. Analizę przeprowadzono zgodnie z zasadą intention-to-treat.

Najważniejsze wyniki

• Skorygowana o transfuzję obliczona utrata krwi była mniejsza po podaniu dostawowym: 537 ± 282 ml vs 754 ± 476 ml; średnia różnica 218 ml, 95% CI 43–393 ml; P = 0,019.
• Transfuzji wymagało 3/40 pacjentów (7,5%) w grupie dostawowej i 11/40 (27,5%) w grupie okołostawowej; RR dla grupy okołostawowej vs dostawowej 3,67; 95% CI 1,11–12,16; P = 0,037.
• Nieskorygowana obliczona utrata krwi, spadek hematokrytu i objętość z drenażu były podobne między grupami.
• W abstrakcie nie odnotowano objawowej zakrzepicy żył głębokich ani zatorowości płucnej.

Jak ortopeda może interpretować te wyniki?

Najbardziej praktyczny sygnał z tej pracy to niższa częstość transfuzji w grupie 3 g TXA dostawowo. Jednocześnie brak różnicy w kilku innych miarach krwawienia pokazuje, że wynik nie jest całkowicie jednokierunkowy. To raczej argument za dalszą standaryzacją lokalnych protokołów niż podstawa do stwierdzenia, że jedna droga podania jest uniwersalnie lepsza.

Ograniczenia

• Badanie obejmowało tylko 80 pacjentów, więc nie pozwala wiarygodnie oceniać rzadkich powikłań zakrzepowo-zatorowych.
• Porównano dwie konkretne dawki i dwie konkretne techniki miejscowe; wyniku nie można bezpośrednio przenosić na TXA dożylny, schematy łączone ani inne dawki.
• Stosunkowo wysoka częstość transfuzji w grupie okołostawowej może zależeć również od lokalnego progu transfuzji i charakterystyki populacji, których szczegółów publiczny abstrakt nie pozwala w pełni ocenić.
• Pełny tekst nie był legalnie dostępny bez ograniczeń podczas przygotowywania omówienia. Omówienie opiera się wyłącznie na abstrakcie.

Co może zmienić w praktyce — i czego badanie nie dowodzi?

Praca wzmacnia argument, że sposób miejscowego podania i dawka TXA mają znaczenie i warto analizować je jako element całego protokołu ograniczania utraty krwi w endoprotezoplastyce kolana. Nie dowodzi natomiast, że 3 g dostawowo powinno zastąpić wszystkie inne strategie, ani że jest bezpieczniejsze pod względem zakrzepowo-zatorowym — badanie było zbyt małe, by odpowiedzieć na to pytanie.

Piśmiennictwo

1. Konarski W, Derczyński M, Poboży K, Domańska-Poboża J, Poboży T. Tranexamic Acid Use in Total Hip Arthroplasty for Avascular Necrosis: A Single-Center Experience. Journal of Clinical Medicine. 2025;14(10):3399. DOI: 10.3390/jcm14103399. 2. Plangsiri K, Phimolthares S, Kasemkijwattana C, Kongmalai P. High-dose intra-articular versus weight-based peri-articular tranexamic acid in primary total knee arthroplasty: a randomized controlled trial. The Knee. Opublikowano online 18 sierpnia 2026. DOI: 10.1016/j.knee.2026.104605. PMID: 42617482.

Omówienie opiera się na publicznie dostępnym abstrakcie i metadanych.

← Nowinki i materiały dla lekarzy

Opracowanie: Tomasz Poboży - ortopeda.

English version: Adductor Canal Block After ACL Reconstruction — Does It Add to Local Infiltration?

Czy rutynowe dodawanie bloku kanału przywodzicieli (ACB) do dobrze wykonanej infiltracji miejscowej (LIA) po rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego daje pacjentowi dodatkową korzyść przeciwbólową? Nowe randomizowane badanie z podwójnym zaślepieniem z The American Journal of Sports Medicine nie wykazało istotnej przewagi takiego połączenia nad samą LIA w pierwszej dobie po operacji.

Dlaczego ta praca jest ciekawa?

ACB jest popularnym elementem analgezji regionalnej po rekonstrukcji ACL, między innymi dlatego, że ma ograniczać ból przy względnym oszczędzeniu funkcji mięśnia czworogłowego. Z kolei LIA jest prostsza organizacyjnie i może być wykonana przez zespół operacyjny bez dodatkowej procedury blokady. Jeśli połączenie obu metod nie wnosi istotnego efektu ponad samą LIA, może to mieć znaczenie dla organizacji leczenia jednodniowego, wykorzystania czasu anestezjologa i kosztów — ale tylko wtedy, gdy wynik jest interpretowany w granicach projektu badania.

Pytanie badawcze i metodologia

Ojaghi i wsp. przeprowadzili randomizowane badanie kontrolowane z podwójnym zaślepieniem obejmujące 100 pacjentów poddawanych rekonstrukcji ACL w znieczuleniu ogólnym. Pacjentów przydzielono po 50 osób do dwóch grup:

• LIA + procedura pozorowana — infiltracja miejscowa i iniekcja soli fizjologicznej zamiast ACB,
• LIA + ACB — infiltracja miejscowa połączona z blokiem kanału przywodzicieli.

Pierwszorzędowym punktem końcowym było zużycie opioidów w pierwszych 24 godzinach po operacji. Oceniano także nasilenie bólu w skali VAS, zdolność wykonania uniesienia wyprostowanej kończyny (SLR) po 3 godzinach, Quality of Recovery-15 w pierwszej dobie oraz KOOS po tygodniu.

Najważniejsze wyniki

• Nie wykazano istotnej różnicy w zużyciu opioidów w pierwszych 24 godzinach: p = 0,109.
• Nie wykazano istotnej różnicy w bólu VAS po 24 godzinach: p = 0,0804.
• Nie wykazano różnicy w wykonaniu SLR po 3 godzinach: p = 0,6711.
• Nie wykazano różnicy w QoR-15 w pierwszej dobie: p = 0,6486.
• Nie wykazano różnicy w KOOS po tygodniu: p = 0,9054.
• Zużycie opioidów śródoperacyjnie również nie różniło się istotnie: p = 0,127.

Publiczny abstrakt nie podaje wielkości efektu ani przedziałów ufności dla głównego punktu końcowego. To istotne, ponieważ sam brak istotności statystycznej nie odpowiada na pytanie, jak duża — lub jak mała — mogła być rzeczywista różnica kliniczna.

Jak ortopeda może interpretować te wyniki?

Najbardziej praktyczny wniosek jest taki, że w badanym protokole nie wykazano mierzalnej dodatkowej korzyści z rutynowego dołączania ACB do LIA. To wspiera pytanie, czy u części pacjentów po standardowej rekonstrukcji ACL dobrze zaplanowana infiltracja miejscowa może wystarczyć jako element multimodalnej analgezji.

Nie należy jednak zamieniać „nie wykazano różnicy” na „udowodniono pełną równoważność”. Z publicznego abstraktu nie wynika, aby badanie było zaprojektowane jako formalne badanie non-inferiority lub equivalence. Brak istotności statystycznej przy 100 osobach nie wyklucza małej korzyści, która mogłaby mieć znaczenie w określonej podgrupie.

Ograniczenia

• badanie obejmowało 100 pacjentów i pojedynczy określony protokół okołooperacyjny,
• obserwacja najważniejszych efektów analgetycznych była krótka — pierwsze 24 godziny,
• publiczny abstrakt nie przedstawia bezwzględnych wartości zużycia opioidów, różnic średnich ani przedziałów ufności, więc nie można ocenić dokładnej wielkości efektu,
• wynik dotyczy pacjentów operowanych w znieczuleniu ogólnym i nie powinien być automatycznie przenoszony na każdy schemat znieczulenia, rodzaj przeszczepu czy bardziej złożone procedury skojarzone,
• indywidualne ryzyko bólu pooperacyjnego, tolerancja opioidów i plan rehabilitacji nadal mogą wpływać na wybór analgezji regionalnej.

Co może zmienić w praktyce — i czego badanie NIE dowodzi?

Praca może skłaniać do odejścia od automatycznego wykonywania ACB u każdego pacjenta, jeśli stosowany jest skuteczny protokół LIA i multimodalnej analgezji. Jest to szczególnie interesujące w chirurgii ambulatoryjnej, gdzie prostota i przewidywalność ścieżki mają znaczenie.

Badanie nie dowodzi, że ACB jest metodą nieskuteczną ani że należy go usunąć ze wszystkich protokołów ACLR. Porównano konkretnie LIA + ACB z LIA bez aktywnego bloku. Nie odpowiada to na pytanie o pacjentów wysokiego ryzyka bólu, o inne techniki bloku, inne objętości i stężenia leków ani o sytuacje, w których LIA nie jest stosowana.

Źródło

Ojaghi R, Locke E, Elmi P, Pickell M. Adductor Canal Block and Local Anesthetic Versus Local Anesthetic Alone in ACL Reconstruction: A Double-Blind Randomized Controlled Trial. Am J Sports Med. Published online August 3, 2026. DOI: 10.1177/03635465261464409. PMID: 42544937. Trial registration: NCT04721119.

Omówienie opiera się wyłącznie na publicznym abstrakcie i metadanych.

---

Powiązane: Dla lekarzy · Nauka i publikacje · Kolano — materiały dla pacjentów.

Opracowanie: Tomasz Poboży - ortopeda.

English version: Are Routine Movement Restrictions Necessary After Hip Replacement?

Czy po pierwotnej endoprotezoplastyce biodra z dostępu tylnego nadal trzeba rutynowo zakazywać zgięcia powyżej 90°, przywiedzenia przez linię pośrodkową i rotacji wewnętrznej przez 6 tygodni? Duże randomizowane badanie opublikowane w The Journal of Arthroplasty nie wykazało, aby taki zestaw restrykcji zmniejszał ryzyko zwichnięcia u pacjentów operowanych z naprawą tylnej torebki i tkanek miękkich.

Dlaczego ta praca jest ciekawa?

Rutynowe ograniczenia ruchu („hip precautions”) po tylnym dostępie do całkowitej endoprotezoplastyki biodra są jednym z najbardziej utrwalonych elementów opieki pooperacyjnej. Problem polega na tym, że ograniczenia mogą utrudniać codzienne funkcjonowanie, zwiększać lęk przed ruchem i opóźniać odzyskiwanie swobody, a ich rzeczywisty wpływ na zwichnięcia pozostawał niepewny. Badanie Yadava i wsp. jest wartościowe przede wszystkim ze względu na randomizację i dużą liczebność — do analizy weszło 1133 pacjentów.

Pytanie badawcze i metodologia

Było to prospektywne, randomizowane badanie przeprowadzone w Rush University Medical Center i powiązanych ośrodkach chirurgicznych w USA. Wszystkich pacjentów operowano z dostępu tylnego z naprawą tylnych tkanek miękkich. Po operacji pacjentów losowo przydzielono do dwóch grup:

• bez rutynowych restrykcji — 567 pacjentów, bez zakazu określonych ruchów i aktywności,
• z klasycznymi restrykcjami — 566 pacjentów, z zakazem zgięcia biodra >90°, przywiedzenia przez linię pośrodkową i rotacji wewnętrznej przez 6 tygodni.

Pierwszorzędowym punktem końcowym było zwichnięcie. Oceniano również powikłania, rewizje, HOOS JR oraz powrót do pracy. Średnia obserwacja wynosiła 1,3 roku. W grupie z restrykcjami zgodność z protokołem po 6 tygodniach wynosiła 92,9%.

Najważniejsze wyniki

• Łącznie wystąpiło 10 zwichnięć (0,88%): 4 w grupie bez restrykcji i 6 w grupie z restrykcjami.
• Różnica nie była istotna statystycznie: OR 0,60; 95% CI 0,17–2,17; p = 0,547.
• Nie stwierdzono różnic w powikłaniach 90-dniowych ani rewizjach.
• HOOS JR był statystycznie wyższy w grupie bez restrykcji po 6 tygodniach (76,78 vs 74,48; p = 0,028) oraz po 3–6 miesiącach (84,60 vs 81,54; p = 0,015).
• Po roku różnica HOOS JR nie była istotna (87,74 vs 85,64; p = 0,107).
• Nie wykazano istotnej różnicy w odsetku powrotu do pracy.

Jak ortopeda może interpretować te wyniki?

Najważniejszy wniosek nie brzmi „po THA niczego nie trzeba ograniczać”. Badanie pokazuje coś bardziej precyzyjnego: u pacjentów po pierwotnej THA z dostępu tylnego, z naprawą torebki i standardową rekonstrukcją tkanek miękkich, rutynowe stosowanie klasycznego zestawu restrykcji przez 6 tygodni nie zmniejszyło wykrywalnie ryzyka zwichnięcia.

Różnice w HOOS JR na korzyść grupy bez restrykcji były statystycznie istotne we wczesnym okresie, ale ich wielkość była niewielka. Nie należy więc na tej podstawie automatycznie wnioskować o dużej klinicznej przewadze funkcjonalnej. Mocniejszym sygnałem jest brak obserwowanego efektu ochronnego restrykcji przy bardzo niskiej ogólnej częstości zwichnięć.

Ograniczenia

• badanie przeprowadzono w jednym wysokospecjalistycznym systemie klinicznym,
• liczba zwichnięć była mała, dlatego przedział ufności dla efektu był szeroki,
• wyniki dotyczą pierwotnej THA z dostępu tylnego z naprawą torebki — nie powinny być automatycznie przenoszone na rewizje, brak naprawy tkanek miękkich czy inne sytuacje wysokiego ryzyka,
• indywidualna anatomia, kontrola mięśniowa, wskazanie do operacji, implant i czynniki neurologiczne nadal mogą wpływać na ryzyko niestabilności.

Co może zmienić w praktyce — i czego badanie NIE dowodzi?

Praca wzmacnia argument przeciwko automatycznemu, identycznemu zestawowi restrykcji u każdego pacjenta po niepowikłanej pierwotnej THA z dostępu tylnego i prawidłową naprawą tkanek miękkich. Może wspierać bardziej zindywidualizowane protokoły pooperacyjne.

Nie dowodzi natomiast, że można zrezygnować z wszelkich zaleceń dotyczących ruchu u wszystkich chorych. W przypadku niestabilności śródoperacyjnej, rewizji, szczególnych konstrukcji implantów, zaburzeń neurologicznych lub innych czynników ryzyka zalecenia mogą być inne.

Źródło

Yadav AS, Potluri AS, Dandamudi S, Singh H, DeBenedetti A, Behery OA, Levine BR. Do Hip Precautions Matter After Posterior Approach Total Hip Arthroplasty With Capsular Repair? A Randomized Control Trial. J Arthroplasty. 2026;41(9 Suppl 1):S324-S328. Published online 27 April 2026; issue publication September 2026. DOI: 10.1016/j.arth.2026.04.080. PMID: 42055222. Pełny tekst jest dostępny w otwartym dostępie na stronie The Journal of Arthroplasty.

---

Powiązane: Dla lekarzy i fizjoterapeutów · Nauka i publikacje · Endoprotezoplastyka — materiały dla pacjentów.

Opracowanie: Tomasz Poboży - ortopeda.

English version: Subscapularis Repair During Reverse Shoulder Arthroplasty — Is It Worthwhile?

Czy podczas pierwotnej odwróconej endoprotezoplastyki barku warto odtwarzać przyczep ścięgna podłopatkowego przez naprawę osteotomii guzka mniejszego? Nowe randomizowane badanie z The Journal of Bone and Joint Surgery dostarcza argumentu na korzyść naprawy — przynajmniej u pacjentów, u których ścięgno jest odpowiedniej jakości do ponownego przytwierdzenia.

Dlaczego ta praca jest ciekawa?

Postępowanie ze ścięgnem podłopatkowym podczas reverse total shoulder arthroplasty pozostaje dyskusyjne. Wcześniejsze dane były niejednorodne, a część zaleceń opierała się na badaniach obserwacyjnych i różniących się konstrukcjach implantów. Tutaj mamy prospektywne, randomizowane badanie z co najmniej 2-letnią obserwacją.

Pytanie badawcze i metodologia

Badanie przeprowadzono w Washington University in St. Louis. Pacjentów z wystarczająco zachowanym ścięgnem podłopatkowym, kwalifikujących się do pierwotnej odwróconej endoprotezoplastyki barku, randomizowano do naprawy albo braku naprawy osteotomii guzka mniejszego, do którego pozostawało przyczepione ścięgno podłopatkowe.

Do analizy z co najmniej 2-letnią obserwacją weszło 85 barków u 81 pacjentów; 43 barki przydzielono do grupy naprawy. Pierwszorzędowym punktem końcowym był wynik ASES. Oceniano również zakresy ruchu, badania obrazowe i funkcjonalną rotację wewnętrzną.

Najważniejsze wyniki

• Po 2 latach średni wynik ASES był wyższy po naprawie: 90,4 vs 82,3 (p = 0,01).
• Naprawa wiązała się z około 7-krotnie większą szansą poprawy zakresu rotacji wewnętrznej.
• Nie wykazano istotnych różnic w pozostałych aktywnych zakresach ruchu ani w innych ocenianych skalach wyników.

Jak ortopeda może interpretować te wyniki?

U pacjentów poddawanych pierwotnej rTSA, u których ścięgno podłopatkowe nadaje się do rekonstrukcji, naprawa LTO może poprawiać ogólny wynik funkcjonalny i rotację wewnętrzną bez wyraźnej ceny w postaci gorszego ruchu w innych płaszczyznach. To istotne zwłaszcza dla czynności wymagających sięgania dłonią za plecy.

Ograniczenia

• badanie jednoośrodkowe,
• stosunkowo niewielka grupa,
• włączano tylko pacjentów z podłopatkowym odpowiedniej jakości do ponownego przytwierdzenia,
• wyników nie należy automatycznie przenosić na wszystkie konstrukcje implantów i wszystkie sytuacje kliniczne.

Co może zmienić w praktyce?

Badanie wzmacnia argument za zachowaniem i naprawą podłopatkowego podczas pierwotnej odwróconej endoprotezoplastyki barku, jeśli warunki anatomiczne i techniczne na to pozwalają. Nie dowodzi jednak, że naprawa jest konieczna u każdego pacjenta ani że będzie miała taki sam efekt przy wszystkich typach implantów.

Źródło

Aleem AW, Zmistowski BM, Sefko J, Chen L, Keener JD. The Impact of Lesser Tuberosity Osteotomy Repair After Reverse Total Shoulder Arthroplasty: A Randomized Controlled Trial. J Bone Joint Surg Am. 2026; online ahead of print. DOI: 10.2106/JBJS.25.01330. PMID: 42550892.

Opracowanie przygotowano na podstawie publicznie dostępnego abstraktu i metadanych publikacji.

Opracowanie: Tomasz Poboży - ortopeda.

English version: Synovectomy During Rotator Cuff Repair — No Additional Benefit at Three Months

Czy warto rutynowo usuwać zmienioną zapalnie błonę maziową podczas artroskopowej naprawy stożka rotatorów? Nowe randomizowane badanie opublikowane 20 sierpnia 2026 r. w Orthopaedic Journal of Sports Medicine nie wykazało, aby dodanie synowektomii poprawiało wczesne wyniki pooperacyjne.

Dlaczego ortopeda może zainteresować się tą pracą?

Zapalenie błony maziowej jest częstym znaleziskiem u pacjentów z uszkodzeniami stożka rotatorów i bywa kojarzone z większym bólem. W praktyce rodzi to pytanie, czy podczas samej naprawy stożka warto dodatkowo wykonywać synowektomię, licząc na szybsze zmniejszenie bólu i lepszą funkcję barku.

Jak zaprojektowano badanie?

Było to prospektywne randomizowane badanie kontrolowane obejmujące 60 pacjentów z pełnościennym uszkodzeniem stożka rotatorów. Trzydziestu pacjentów poddano artroskopowej naprawie z dodatkową synowektomią, a trzydziestu — naprawie bez synowektomii. Badacze oceniali wyniki przed operacją i po 3 miesiącach; ocenę wyników prowadzono z zaślepieniem osób oceniających co do przydziału do grup.

Pierwszorzędowym punktem końcowym był największy odczuwany ból oceniany w 10-centymetrowej skali VAS po 3 miesiącach. Oceniano również inne miary bólu, zakres ruchu, siłę mięśni stożka rotatorów, wyniki funkcjonalne oraz satysfakcję pacjentów.

Najważniejszy wynik

W obu grupach ból wyraźnie zmniejszył się po operacji, ale różnica pomiędzy grupą z synowektomią i bez synowektomii nie była istotna. Dla zmiany największego bólu VAS wartość P wynosiła 0,79.

Po 3 miesiącach nie wykazano również istotnych różnic pomiędzy grupami w pozostałych miarach bólu, zakresie ruchu, sile stożka rotatorów, wynikach funkcjonalnych ani ogólnej satysfakcji pacjentów. Autorzy zwracają uwagę, że siła mięśnia nadgrzebieniowego zmniejszyła się istotnie względem wartości wyjściowych tylko w grupie kontrolnej, ale różnica zmiany siły pomiędzy obiema grupami nadal nie była istotna statystycznie.

Co to może zmienić w praktyce?

Wynik nie wspiera wykonywania rutynowej synowektomii wyłącznie po to, aby poprawić wczesny ból lub funkcję po naprawie stożka rotatorów. Jest to praktycznie istotne, ponieważ dodatkowy etap operacji powinien mieć jasno wykazaną korzyść, szczególnie gdy wydłuża zakres procedury.

Nie oznacza to jednak, że synowektomia nie ma wskazań w innych sytuacjach — np. przy pierwotnych chorobach błony maziowej albo wtedy, gdy jej usunięcie jest potrzebne z przyczyn diagnostycznych lub technicznych. Badanie dotyczyło jej roli jako rutynowego dodatku do naprawy pełnościennego uszkodzenia stożka rotatorów.

Ograniczenia

• badanie obejmowało tylko 60 pacjentów,
• główny punkt oceny dotyczył okresu 3 miesięcy, więc praca nie rozstrzyga wpływu synowektomii na wyniki długoterminowe,
• nie można z tych wyników wyciągać wniosków dla innych chorób błony maziowej ani innych typów operacji barku.

Czego badanie nie dowodzi?

Nie dowodzi, że synowektomia jest procedurą bezwartościową w każdym wskazaniu. Pokazuje jedynie, że w tej konkretnej populacji i przy tym konkretnym zastosowaniu nie przyniosła dodatkowej krótkoterminowej poprawy względem samej naprawy stożka rotatorów.

---

Źródło

Kim DM, Cho JW, Oh S, Jo CH. The Efficacy of Synovectomy in Rotator Cuff Repair: A Randomized Controlled Trial. Orthop J Sports Med. 2026;14(8):23259671261474635. DOI: 10.1177/23259671261474635. PMID: 42630550.

Powiązane materiały

Dla pacjentów: Uszkodzenie stożka rotatorów — kiedy potrzebna jest operacja?. Dla lekarzy i fizjoterapeutów: Nowinki, piśmiennictwo i EBM.

Opracowanie: Tomasz Poboży - ortopeda.